भू-माफियाहरुको कब्जामा सरकारी जग्गा: रवि लामिछाने, भिडियो

हाम्रो दमक

लिच्छविकालदेखि चल्दै आएको गुठी परम्परालाई राज्यको स्वामित्वमा ल्याउन सरकारले संघीय संसदमा दर्ता गरेको गुठीसम्बन्धि विद्येयक विरुद्ध राजधानी आन्दोलित छ ।

विद्येयकमा भएको व्यवस्थाबारे जानकारी लिउ । यो विद्येयक जस्ताको त्यस्तै पारित भए गुठीका नाममा रहेको हजारौ रोपनी जग्गा भुमाफियालाई सुम्पिने बाटो खुल्छ, भन्ने आंशका धेरैको छ ।

विद्येयकमा भएको मुख्य प्रावधानले यस्तो शंका गर्ने प्रसस्त ठाँउ दिएको छ । यसले सामुदायिक गूठीलाई राज्यको स्वामित्वमा पु¥याउँछ र यसरी राज्यको स्वामित्वमा पुगेको सम्पत्ति वेचविखन गर्ने मार्ग खुल्छ । अर्थात गुठी सञ्चालनको जिम्मेवारी स्थानीय गुठीयारहरुबाट खोसिन्छ र सरकारले नियुक्त गरेको कार्यकारी, पुजारी, महन्त लगायतको हातमा पुग्छ ।

यो विद्येयकले देशै भरका गुुठीको एकिकृत विकास, व्यवस्थापन र संचालनका लागि राष्ट्रिय गुठी प्राधिकरणको परिकल्पना गरेको छ । यो प्राधिकरणले आवश्यकता अनुसार गुठीका जग्गा वा सम्पत्ति भोग गर्न र आवश्यक परे वेचविखन गर्न सक्छ । विद्येयको एउटा दफाले प्राधिकरणका नाममा अक्षयकोष स्थापना गर्ने भन्छ ।

जस अनुसार मोही नलागेका जग्गा न्युनतम मूल्यमा जो कोहीले पनि किन्न सक्छ । अक्षयकोषको श्रोत त्यही पैसा हुनेछ । नियम कानूनलाई लुगाका खल्ती खल्तीमा राखेर हिड्ने, प्रकृया पु¥याएर पहुच सेटिङ मिलाएर जग्गा जमिन हड्प्न सक्ने भुमाफियाहरुका लागि पो गुड न्युज हुन सक्छ ।

भू–माफियाहरुका लागि गुठीको जग्गा हड्प्ने बाटो खुल्न सक्ने आशंका र अनुमान गर्न धेरै सोच्नै नपर्ने देखिन्छ । किन भने प्राधिकरण हुने वित्तिकै त्यो सार्वजनिक संस्थान टाइपको हुने भैहाल्यो । सार्वजनिक संस्थान हुने वित्तिक्रै, सबैभन्दा पहिले त्यो कार्यकता भर्ती केन्द्र बन्छ, भएका सार्वजनिक संस्थानहरुको अवस्था हेरेपछि धेरै बोल्ने पर्दैन, स्पष्ट भैहाल्छ ।

भनाइबाट यो अर्थ नलागोस कि गुठीहरु जसरी चलिरहेका छन् अत्यन्त व्यवस्थित रुपले चलिरहेका छन् । गुठीहरु पूर्ण व्यवस्थित तवरले चलिरहेका पक्कै छैनन् । यिनलाई थप व्यवस्थित गर्दै लानु जरुरी छ । यसको सञ्चालनमा कयौं कमी कमजोरी छन् जसलाई सुधार गर्दै लान अति आवश्यक देखिन्छ ।

तर, जसरी व्यवस्थापन गर्ने प्रयास गरिदैछ त्यसले भुमाफियालाई सघाउने शंका मात्र होइन नेवार जातीको परम्परा, संस्कृतीमाथि हमला हुने संकेत गरेको छ । यो देशका परम्परा, रीति–रिवाजहरु केवल एक जाति वा समुदायका मात्र होइनन्, सिंगो देशको हो । संस्कृती, रीति–रिवाज र परम्परा हाम्रो पहिचान हुन्, हाम्रा गौरब हुन् ।

कुनै पनि मुलुकको पहिचान त्यो देशको संस्कृती नै हो र यो देशका विभिन्न गुठीहरुले यो देशको संस्कृती जोगाएर राखेका छन् । संस्कृती जोगिए मात्र देशको पहिचान जोगिन्छ । लिच्छविकालदेखि आजसम्म यो परम्परा जोगाउने र राष्ट्रलाई पहिचान दिने गुठीहरु नै हुन् ।
इन्द्र जात्रा जस्तो पर्व राज्यले दिने सानो सहयोगबाट मात्र सम्भव छ ? यो मुलुकलाई चिनाउने यस्ता कयौँ जात्रा, रीति रिवाज छन् । यो धर्म र संस्कृतीसँग मात्र जोडिएको छैन, यो त सामुदायिक एकताको दरिलो उपस्थिति पनि हो ।

यो समाजलाई अनुशासित बनाउन गुठी सभ्यताको ठूलो योगदान छ । केही मानिसहरु गुठीको विषयलाई जातिय बिषयका रुपमा व्याख्या गर्न पनि तल्लीन हुन सक्छन् । गुठीको कुरा गर्दा काठमाडौंका नेवार समुदायहरुको हितमा कुरा गर्नु होइन र तर्कसहित विरोध गर्नु भनेको पनि नेवार समुदायको विरोध गर्नु होइन ।

विद्येयक भित्रका त्यस्ता प्रावधानको मात्र विरोध गरौ जसले भू–माफियालाई लाभ पु¥याउँछ र यो मुलुकको धर्म परम्परा र संस्कृतीको विनाश गर्ने मार्ग खुल्ला गर्दछ । यस अघि नेपाल ट्रष्टका जग्गा कतिले व्यक्तिगत बनाए, कतिले मन्त्री, प्रधानमन्त्रीको नजिक रहेर कौडीको भाउमा सरकारी जग्गा लिजमा लिएका छन् । गुठीका जग्गा छल कपट गरी, प्रपन्ज रचेर कब्जा गरेर बसेका र गुठीको जग्गा विस्तारै आफ्नो बनाएर व्यापारिक भवन समेत बनाएकाहरुलाई भरपुर फाइदा दिलाउन यो विद्येयक सहायक हुन खोजेको त होइन ?

२५ बर्षसम्म जग्गा लिजमा दिन सकिने प्रावधान नै प्रस्ताव गरिएसँगै यो विद्येयकले माफियाहरुलाई भरपुर फाइदा पु¥याउने छनक देखाइसकेको छ । सरकारी जग्गा, बाटोको जग्गा, बालुवाटर, टुडिखेल जताततै आँखा गाडेका भुमाफियाहरुले गुठीलाई सभ्यता, संस्कृती, धर्म, रीतिरीवाज, परम्परा भन्दा पनि बढी जग्गा, र सम्पत्तिको रुपमा मात्र हेरेको देखिन्छ ।

गुठी सम्पत्ति जरुर हो, तर सम्पत्ति सँगै देशको गौरवशाली संस्कृती पनि हो । गुठी व्यवस्थित गर्न केही ऐनमा सुधार जरुरी छ तर हाम्रो परम्परा, संस्कृती र धर्मसँग जोडिएको विद्येयकमा ठूलो छलफल हुन जरुरी छ ।

न्युज २४ टेलिभिजनबाट

मङ्ल, जेष्ठ २८, २०७६ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

विविध बाट अन्य

घेदुङको राष्ट्रिय महाधिवेशन धरानमा गर्न माग

धरान | नेपाल तामाङ घेदुङको नवौं राष्ट्रिय महाधिवेशन सुनसरीको धरानमा गर्न माग गर्ने निर्णय गरिएको छ । नेपाल तामाङ घेदुङ सुनसरीका अध्यक्ष सुरज लामाको अध्यक्षतामा तथा घेदुङका पूर्व केन्द्रीय अध्यक्ष महेन्द्रजंग योञ्जन, महासचिव मोहितकुमार...

रविको व्यंग्य, १४० रुपैयाँ किलोमा किनेको गोलभेडा चोरी होला भनेर स्टुडियोमा नै लिएर आएको छु, भिडियो सहित

कृषि प्रधान देश हेर्दा हेर्दा विचौलिया प्रधान देश भयो । कृषि योग्य जमिन प्लट प्लटमा विक्री भए । उत्पादन शुन्य प्राय भयो, देशको पैसा विदेश गयो र हाम्रो भान्सामा आउने तरकारीको मूल्यले आकाश छोयो...

सेन्टरीको अध्यक्षमा हिमा खनाल

मेचीनगर । हिमा खनालको अध्यक्षतामा दुई बर्षे कार्यकालका लागि १५ सदस्यीय नयाँ कार्य समिति चयन भएको छ । सेन्टरी युवा क्लब मेचीनगरले जिल्ला प्रशासन कार्यालय र झापा जिल्ला खेलकुद विकास समितिमा संस्था दर्ता गराउनका...

हात्तीको आक्रमणबाट कमलमा क्षति

कमल, २६ पुस । दुई वटा संख्यामा आएको जंगली हात्तीले झापाको कमल गाँउपालिका वडा नम्बर ५ को आधा दर्जन बढी घरमा क्षति पुरयाँएको छ । वडाध्यक्ष डम्बर बहादुर निरौलाका अनुसार वडाको उत्तर जंगलसंग जोडिएको नयाँ...

बिचार चौतारीको र्याली

बुधबारे । छैटौं राष्ट्रिय पोशाक दिवसको अवसर पारेर झापाको मेचिनगर १२ मा रहेको विचार चौतारी युवा क्लबको आयोजना तथा माधब संस्कृत बिध्याश्रमको संयुक्त आयोजनामा मंगलबार बृहत् र्याली सप्पन्न गरेको छ । सहरेडागी चोक बाट सुरु...

हरेक आमाबुवाले ध्यानदिनुपर्ने कुरा: बच्चालाई चिच्याएर गाली गर्नु सबैभन्दा ठूलो मुर्खता

केटाकेटीलाई अनुशासित बनाउन पिट्ने प्रवृत्ति घट्दो छ । तर कराउने ? प्राय: सबैले आफ्ना बच्चालाई कहिलेकाहीं कराएर गाली गर्छन् । यसले कुनै काम गर्दैन भन्ने थाहा पाउँदा–पाउँदै पनि अभिभावकले गाली गर्छन् । अचेल चिच्याएर गाली गर्नु अभिभावकको सबैभन्दा...

यस्ता छन् रिस नियन्त्रण गर्ने सजिला उपाय

मानिसमा हुने एक प्रकारको इगोमा आघात पुर्याउँदा हुने प्रतिक्रिया नै रिस हो। यो मानिसमा मात्र नभएर हरेक प्राणीमा हुन्छ। रिस आफैँमा नराम्रो इमोसन होइन, तर सही ढंगले व्यवस्थापन गर्न सकिएन भने ठूलो दुर्घटनासमेत हुनसक्छ। रिसलाई हटाउन...

प्रधानमन्त्री ओलीले म मर्नुपथ्र्यो तर म मरिन भनेपछि…

काठमाडौँ । “चौध वर्षको कारावास र त्यसमध्ये चार वर्षको एकल कोठरी बासका समयमा मसँग दुई विकल्प थिए । त्यो पनि मेरो छनोटको विषय थिएन । कि त म मर्नुपथ्र्यो तर म मरिन । त्यसैले मैले...

पेटिकोट आन्दोलनबाट भाइरल भएकी सावित्री सुबेदीको निर्मलाकाण्डबारे पहिलोपटक सनसनीपूर्ण टिप्पणी (भिडियोसहित)

काठमाडौं  । बलात्कारपछि हत्या गरिएकी कञ्चनपुरकी १३ वर्षीया बालिका निर्मला पन्तका हत्यारालाई कार्वाहीको माग गर्दै देश ब्यापी रुपमा अभियान चलाऊदै आएकी सामाजिक अभियन्ता सावित्री सुवेदी पेटिकोट आन्दोलनबाट चर्चामा आएकी थिईन । बलात्कारीलाई फाँसी दिनुपर्छ भन्दै आएकी...

निर्मला हत्या प्रकरणः एसपी विष्ट र इन्सपेक्टर भट्टलार्इ कारबाही गर्न किन डरायो गृह मन्त्रालय ?

काठमाडाैँ । कञ्चनपुर भीमदत्तनगरी १३ वर्षीया बालिका निर्मला पन्तको बलात्कार तथा हत्या प्रकरणमा प्रमाण नस्ट गर्ने कार्यमा संलग्न रहआरोप लागेका एसपी डिल्लीराज विष्ट र प्रहरी निरीक्षक जगदीश भट्टलाई बर्खास्त गर्न गृह मन्त्रालयले खुट्टा कमाएको...