गरे के हुन्न, ब्यवसायिक बंगुरपालनमा सफल झापा तोपगाछीका सञ्जिब कुमार राई

हाम्रो दमक

केशवराज भण्डारी, झापा

महेन्द्र राजमार्ग अन्तर्गत कमल गाउ“पालिका वडा नं. ४ मा पर्ने चुलाचुली मोड बाट २ किलोमिटर दक्षिण झरे पछि ब्यवस्थित बंगुरपालन फार्म युवा उद्यमी सञ्जिवकुमार राइले सञ्चालन गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा पुगिन्छ । युवा जोस जागरले सञ्चालित ब्यवसायिक बंगुर पालनका लागि गतिलो उदाहरण पेश गर्नु भएका राइको शाहस र हिम्मतले जो कोहिलाई मोहित पार्न सक्छ । ऐले ब्यवसायिक बंगुर पालनको सोच बनाएका उद्यमीहरुका लागि एउटा प्रेरणाको श्रोत बनेको यस फर्ममा दैनिक जसो सरदर ५ देखि ७ जना सम्म कृषकको आवागमन हुने गरेको छ ।

झापा जिल्ला साविक तोपगाछी गा.वि.स. वडा नं. ५ हाल कमल गाउपालिका वडा नं. ४ मा जन्मनु भएका ४६ वर्षिय युवा उद्यमी सञ्जि कुमार राइ नेपालकै पुिर्व क्षेत्रका एक उदाहरणीय कृषि ब्यवसायी हुनुहुन्छ । सुरुवातको स्थिथीती अत्यन्तै नाजुक आर्थिक अवस्थाको सामना गर्नु भएका राइ विगत केहि वर्ष यता ठुलो मिहेनतका साथ सफल कृषक वन्न प्रयत्नसिल हुनुहुन्छ । पारिवारिक अवस्थाका कारण सुरुवातको समयमा दुःख पिडा संग रुमलिदै आफ्नो कृषक पेशालाइ निडर रुपमा अगाडि वढाउनु भएका राइ अथक प्रयास वाट आज समाज अनि राष्ट्रकै नमुना कृषकको रुपमा परिचित हुनुहुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्म नामक फर्मको विधिवत रुपमा २०६१ साल वाट सुरु भए पश्चात अलि फरक ढंग वाट बंगुर पालनको थालनि गर्नु भएका राइ आज बंगर पालनका क्षेत्रमा एक विषेषज्ञको रुपमा समेत परिचित हुनुहुन्छ । करिव २६ कठ्ठा क्षेत्रफनमा फैलिएको यो बंगुर फर्म भित्र हा“स पालन पनि रहेको देख्न सकिन्छ । सुरुको लगानि रु ५५० रहेको यो बंगुर फर्मको हालको संरचना तथा यहा ब्यवस्थित रुपमा पालिएका बंगुरको लागत आकलन गर्न समेत निक्कै मुस्किल पर्ने देखिन्छ । यस फर्ममा रहेका वंगुरका जात हरुमा हेम्पसायर, ल्यान्द्रइज, योर्कसायर, ड्युरो लगायतका रहेका छन् । करिव ४ करोड लगानि भइकेको यो कुलुङ बंगुर फर्म भित्र वंगुरको हर्रा जात वाट क्रस गरीएको भनिएको वंदेलको समेत पालन गरिएको छ ।

राज्यले डेढ लाखभन्दा बढीको संख्यामा रहेका साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई पनि ५ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण पाउने व्यवस्था गर्ने, प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा औद्योगिक ग्रामको स्थापना गर्ने, साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई नयाँ प्रविधियुक्त बनाउन सहयोग गर्दै काउन्सिलिङको व्यवस्था गर्नसके साना तथा घरेलु त्यसै गरि यस्ता कुलुङ बंगुर फर्म जस्ता ठुला फर्म तथा उद्योगहरूले ठूलो राहत पाउनेछन् । आजको सन्दर्भमा औद्योगिक उत्पादन बढाउने, निर्यात बढाउने र रोजगारी बढाउने क्षमता भएका यी साना, मझौला तथा घरेलु उद्योगहरूलाई राज्यले स्तरीकरण गरेर सहयोग गर्न जरुरी छ ।

कृषि उपज तथा पशु पालनका क्षेत्रमा प्रविधिको विकास भए संगै कृतिम गर्भाधानको पनि विकास भइरहेको छ । यहि कुलुङ वंगुर फर्म हो जस्ले बंगुरको नस्ल सुधार तथा गुणस्तरिय पाठा पाठी उत्पादनका लागि ए.आइ प्रविधि अर्थात कृतिम गर्भाधान गराउने ल्यावको नेपालको पुर्वि क्षेत्रमा पहिलो पटक विकास गरी प्रविधिको क्षेत्रमा समेत निक्कै फड्को मारिरहेकोे छ ।

यसरि गाउ“–गाउ“ अर्थात ठाउ“–ठाउ“मा प्रविधि युक्त तवरले सञ्चालन गरेका कृषि फर्महरुको सवै क्षेत्रमा सफलता हात नपरिरहेको अवस्थामा यो वंगुर फर्म बंगुर पालक कृषक तथा पाल्न चाहने किसानका लागि एउटा अध्ययन केन्द्रको रुपमा लिन सकिने संभावना प्रचुर रहेको छ । कृतिम गर्भाधान (ए.आइ प्रविधि ) यस फर्ममा भित्रिए सँगै फर्म वाट सेवा पुग्ने ठाउ“का सम्पुर्ण कृषक लाइ अव भाले बंगुर पाल्नु पर्ने झन्झट बेहोर्ने समस्या पनि निराकरण भएको छ । नेपाल अधिराज्य भर यहा उत्पादन भएका पाठा पाठि निर्यात हुने हुदा राज्यमा नस्ल सुधार भएका तथा उन्नत जातका बंगुरको सहजता समेत बनिरहेकोे छ ।

यस बंगुर फर्ममा ७ जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी गरीरहेका छन् भने यहा पालिएका बंगुरहरु निक्कै राम्ररी फस्टाएका देखिन्छन् । यो फर्म अवलोकन गर्न आउने जो कोही यहा“को भौतिक संरचना देखेर आश्चार्य पर्नु कुनै नौलो कुरा होइन । आधुनिक तवरले निर्माण गरिएका बंगुरका खोरहरुले निक्कै आकर्षक तथा मनमोहक दृश्याअलोकन गर्दाको मजानै फरक हुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्ममा हाल माउ बंगुरलाइ वढि प्राथमिकता दिइएको छ । जस्ले गर्दा देशमा गुणस्तरीय बंगुर उत्पादन तथा गुणस्तरिय पाठा पाठि प्राप्त गर्ने श्रोत वनेको छ । हाल यस फर्ममा १३५ वटा उन्नत जातका वंगुर तथा क्रस विटका बंदेल समेत रहेका छन् । वर्षमा करिव १८ सय देखि २५ सय सम्म उन्नत पाठा पाठि उत्पादन हुने गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा मासिक खर्च ७ लाख ५० हजार रहने गरेको छ । सुरुवातको अवस्थामा कृषि विकास बैंक मार्फत सानो तिनो ऋण सहयोग पाए पनि फर्म विकसित हुदै गएकाले कृषि विकास वैंकले गर्ने लगानिले नभ्याउने भए पछि अन्य निजि बैंक मार्फत कारोवार गर्ने गर्नु भएका राइ लाइ सुरुको कृषि विकास बैंकको सहयोग लिनको लागि ठुलो संघर्ष गर्नु परेको अनुभव छ । तर ऐले भने ऋण दिने बैंकको होडवाजिनै चलेको छ । बैदेसिक रोजगारीका लागि जो कोहि बिदेसिन लाग्यो भने विग्रीयोस यात सप्रियोस आखा“ चिम्लिएर ऋण प्रवाह गर्ने हाम्रो समाजका संपन्न तथा समाजमा प्रभुत्व जमाएका ब्यक्तिहरुले कृषिमा लगानि गर्ने भनेपछि कुरा सुन्नै नमान्ने तितो यथार्थताका थुप्रै दृष्टान्त हाम्रो सामु यथावत छन् ।

सरकारी सेवा सुविधा समेत वास्तविक किसानले पाउन नसक्दा विकराल वन्नलागेको कृषि क्षेत्र सरकारी क्षेत्रवाट गरेको लगानि भन्दा ब्यत्तीगत रुपमा सञ्चालन गरेका कृषि तथा पशु फर्महरु बास्तवीक वनेको देखिन्छ । केहि समय भारतले लगाएको नाकाबन्दिको असर खेप्नु भएका राइको बंगुरपालन ब्यवसाय विगत ५ वर्ष देखि उत्तिकै रफ्तारमा अगाडि वढेको छ । यसै सन्दर्भमा समय रपरिस्थितिको गतिमा अगाडी वढ्ने क्रममा ब्यवसायिक कृषि उद्यमी सन्जिव कुमार राई चाडै बंगुरको मासुका परिकारहरु प्याकेजिङ्ग गरेर वजारमा ल्याउने तयारीमा समेत जुट्नु भएको छ ।

कृÈि उत्पादन प्रण्ाँलीलाई आधुनिक, सघन, प्रतिष्पर्धी एवं व्यवसायीमुखी बनाउन आवश्यक पर्ने उद्यमशिलता, व्यवसाय प्रवद्र्धन, बजार विकास (भौतिक संरचना तथा बजार सूचना) सम्बन्धी नीति र आन्तरिक बजार तथा निर्यात प्रवद्र्धनमा जोड दिएर नेपालको कृषि जगत लाइ मजवुत वनाउने हो भने कृषि जगतमा नेपालले नया क्रान्ति ल्याउने निश्चित छ । कृषि क्षेत्र अन्य क्षेत्र भन्दा कठिन तथा गहन विषय पनि हो । यस कारण यस क्षेत्रमा नया सोच नया विचार तथा नया प्रविधि भित्रियाएर ब्यवसाइक रुपमा यसको समुचित विकास गर्नु जरुरी छ ।

राज्यले बंगुर पालन, गाइ पालन, भैसि, कुखुरा, माछा, तथा बेमौसमी तरकारी लगायतका उत्पादन क्षेत्रका ४०–५० वटा नमुना योजनाहरू बजेटले घोषणा गरी यसमा साझेदारी सहकारी मार्फत उत्पादन गर्ने किसानलाई अनुदान दिने व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसै प्रकारले सरकारले प्रदान गरेको ५ प्रतिशतको सस्तो ऋण गाउँघरमा रहेका कृषि सहकारी बैंक तथा लघुवित्त संस्थाहरू र गाउँघरमा रहेका सहकारी संस्थाहरू समेतका माध्यमबाट वास्तविक किसानले यो सुविधा पाउने व्यवस्था हुनुपर्छ । यसको साथै गाउँघरमा गरिबीको रेखामुनि रहेका जनसमुदाय, ग्रामीण महिला, सुकुम्वासी, कमैया, हलियालाई आबद्ध गरी गाउँमा हुने कृषि उत्पादन कार्यमा संलग्न गराउने सहकारीलाई व्यवसाय सुरु गर्न सरकारले बिउ पुजी अनुदान दिने घोषणा गर्नुपर्छ । यसले गाउँघरमा रोजगारी बढाउँछ अनि त्यस सग सगै उत्पादनमा पनि बृद्धि हुन्छ । समग्र अर्थतन्त्रमा नया गति दिन्छ । नेपालले कृषि उत्पादन बढाउने, गाउँघरमा रोजगारी बढाउने सबै उपायहरूको अवलम्बन गर्न जरुरी छ ।

बुध, भदौ १३, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

प्रमुख खबर बाट अन्य

दमकमा होटल व्यवसायीको मेची करिडोर स्तरीय भेला हुने

दमक | झापाको दमकमा होटल तथा पर्यटन व्यबसायीको मेची करिडोर स्तरीय भेला हुने भएको छ । होटल व्यवसायी सघं क्षेत्रीय समिति माई पश्चिमले भेला आयोजना गर्ने भएको हो । अगामी असोज ११ गते मेची अञ्चलका...

युनिटी युवा क्लब बर्ने धारागोला भ्यूटावर गोलकपको क्वाटर फाइनलमा ।

शान्तिनगर । युनिटी युवा क्लब बर्ने झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिका–७ धारागोलामा जारी प्रथम धारागोला भ्यूटावर फुटबल प्रतियोगिताको क्वाटर फाईनलमा प्रबेश गरेको छ । मंगलबार धारागोला खेल मैदानमा सम्पन्न खेलमा खुदुनाबारी युवा क्लब अर्जुनधारालाई २/१ गोल...

चारआली युवा क्लब क्वाटर फाइनलमा प्रबेश ।

शान्तिनगर । प्रतिभा युवा क्लब चारआली झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिका–७ धारागोलामा जारी प्रथम धारागोला भ्यूटावर गोल कप नकआउट फुटबल प्रतियोगिताको क्वाटर फाईनलमा प्रबेश गरेको छ । सोमबार धारागोला खेल मैदानमा सम्पन्न खेलमा शनिश्चरे युवा क्लबलाई...

दमक क्याम्पमा लागेको ताला अझै खुलेन

दमक | दमक बहुमुखी क्याम्पमा अध्यनरत आदिवासी जनजाती विद्यार्थीहरुले क्याम्पसमा आइतबार लगाएको तालाबन्दिलाई सोमबार पनि जारी राखेका छन् । उनिहरुले शुक्रबार प्रशासनलाई ४८ घण्टाको अल्टिमेटम सहित ज्ञापन पत्र बुझाएका थिए तर मागको सुनुवाई नभएको भन्दै...

गम्भिर रोग लागेका बिरामीलाई सहयोग

गौरादह,८असोज / झापाको गौरादह नगरपालिकाले नगर भित्रका तिनजना बिपन्न परिवारका बिरामीलाई रु ६१ हजार सहयोग उपलब्ध गराएको छ । बबिना ताजपुरियालाई सहयोग प्रदान गरिदै गौरादह – १ डिठ्ठाचौक निवासी शरिरमा रगत उत्पादन गर्न नसक्ने रोग...

दमकमा रात्रीकालिन बजार शुरु

दमक,८ असोज  /झापाको दमक–६ स्थित नमुना बजारमा आजदेखि रात्रीकालिन वजार सञ्चालनमा आएको छ । आज एक कार्यक्रमबीच नगर प्रमुख रोमनाथ ओलीले रात्रीकालिन बजार शुरुवात भएको घोषणा गरे । घोषणा कार्यक्रममा दमक उद्योग वाणिज्य संघ,...

सुर्यदर्शन सहकारीको कारोवार १ अर्ब १२ करोड बढी

दमक,८ असोज / दमक – ६ स्थित सुर्यदर्शन बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले सोमबार आफ्नो नवौं बार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । स्थानीय कस्मिक पार्टी प्यालेसमा एक कार्यक्रमका वीच सुर्यदर्शन सहकारीले आफ्नो साधारणसभा सम्पन्न...

अन्तर्राष्ट्रिय झापाली समाजको दोस्रो सम्मेलन दक्षिण कोरियामा शुरु

इजरायल | विश्व भरी छरिएर रहेका झापालीहरूको एउटै साझा संस्था अन्तर्राष्ट्रिय झापाली समाजले आफ्नो दोस्रो सम्मेलन दक्षिण कोरियामा आजबाट शुरु भएको छ । सम्मेलन आगामी सेप्टेम्बर २६ सम्म चल्नेछ । ‘समृद्ध झापाको लागि अन्तर्राष्ट्रिय झापाली...

दमकमा यातायात तथा ट्राफिक व्यवस्थापन गरिँदै

दमक् ,७ असोज / दमक क्षेत्रमा यातायात तथा पार्किङ व्यवस्थापन समिति गठन भएको छ । दमक नगरपालिकाले दमक २ का वडाध्यक्ष प्रजापति सापकोटालाई यातायात तथा ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि आवश्यक काम गर्ने अधिकार प्रत्यायोजन गरेसंगै...

रिङालुङको आफनै लगानीमा सडक स्तरन्नति

दमक,७ असोज /  झापाको शिवसताक्षी नगरपालिका वडानम्बर ११ स्थित गुम्बाडाँडादेखि माथिल्लो गाँउ जोडने सड्क स्थानीय एक जना सामाजिक युवा व्यक्तित्वले स्तरन्नति गरिदिएका छन् । बर्षाका कारण सो सडक जीर्णसंगै आवतजावतमा नै समस्या भएपछि युवा संघ...