गरे के हुन्न, ब्यवसायिक बंगुरपालनमा सफल झापा तोपगाछीका सञ्जिब कुमार राई

हाम्रो दमक

केशवराज भण्डारी, झापा

महेन्द्र राजमार्ग अन्तर्गत कमल गाउ“पालिका वडा नं. ४ मा पर्ने चुलाचुली मोड बाट २ किलोमिटर दक्षिण झरे पछि ब्यवस्थित बंगुरपालन फार्म युवा उद्यमी सञ्जिवकुमार राइले सञ्चालन गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा पुगिन्छ । युवा जोस जागरले सञ्चालित ब्यवसायिक बंगुर पालनका लागि गतिलो उदाहरण पेश गर्नु भएका राइको शाहस र हिम्मतले जो कोहिलाई मोहित पार्न सक्छ । ऐले ब्यवसायिक बंगुर पालनको सोच बनाएका उद्यमीहरुका लागि एउटा प्रेरणाको श्रोत बनेको यस फर्ममा दैनिक जसो सरदर ५ देखि ७ जना सम्म कृषकको आवागमन हुने गरेको छ ।

झापा जिल्ला साविक तोपगाछी गा.वि.स. वडा नं. ५ हाल कमल गाउपालिका वडा नं. ४ मा जन्मनु भएका ४६ वर्षिय युवा उद्यमी सञ्जि कुमार राइ नेपालकै पुिर्व क्षेत्रका एक उदाहरणीय कृषि ब्यवसायी हुनुहुन्छ । सुरुवातको स्थिथीती अत्यन्तै नाजुक आर्थिक अवस्थाको सामना गर्नु भएका राइ विगत केहि वर्ष यता ठुलो मिहेनतका साथ सफल कृषक वन्न प्रयत्नसिल हुनुहुन्छ । पारिवारिक अवस्थाका कारण सुरुवातको समयमा दुःख पिडा संग रुमलिदै आफ्नो कृषक पेशालाइ निडर रुपमा अगाडि वढाउनु भएका राइ अथक प्रयास वाट आज समाज अनि राष्ट्रकै नमुना कृषकको रुपमा परिचित हुनुहुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्म नामक फर्मको विधिवत रुपमा २०६१ साल वाट सुरु भए पश्चात अलि फरक ढंग वाट बंगुर पालनको थालनि गर्नु भएका राइ आज बंगर पालनका क्षेत्रमा एक विषेषज्ञको रुपमा समेत परिचित हुनुहुन्छ । करिव २६ कठ्ठा क्षेत्रफनमा फैलिएको यो बंगुर फर्म भित्र हा“स पालन पनि रहेको देख्न सकिन्छ । सुरुको लगानि रु ५५० रहेको यो बंगुर फर्मको हालको संरचना तथा यहा ब्यवस्थित रुपमा पालिएका बंगुरको लागत आकलन गर्न समेत निक्कै मुस्किल पर्ने देखिन्छ । यस फर्ममा रहेका वंगुरका जात हरुमा हेम्पसायर, ल्यान्द्रइज, योर्कसायर, ड्युरो लगायतका रहेका छन् । करिव ४ करोड लगानि भइकेको यो कुलुङ बंगुर फर्म भित्र वंगुरको हर्रा जात वाट क्रस गरीएको भनिएको वंदेलको समेत पालन गरिएको छ ।

राज्यले डेढ लाखभन्दा बढीको संख्यामा रहेका साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई पनि ५ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण पाउने व्यवस्था गर्ने, प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा औद्योगिक ग्रामको स्थापना गर्ने, साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई नयाँ प्रविधियुक्त बनाउन सहयोग गर्दै काउन्सिलिङको व्यवस्था गर्नसके साना तथा घरेलु त्यसै गरि यस्ता कुलुङ बंगुर फर्म जस्ता ठुला फर्म तथा उद्योगहरूले ठूलो राहत पाउनेछन् । आजको सन्दर्भमा औद्योगिक उत्पादन बढाउने, निर्यात बढाउने र रोजगारी बढाउने क्षमता भएका यी साना, मझौला तथा घरेलु उद्योगहरूलाई राज्यले स्तरीकरण गरेर सहयोग गर्न जरुरी छ ।

कृषि उपज तथा पशु पालनका क्षेत्रमा प्रविधिको विकास भए संगै कृतिम गर्भाधानको पनि विकास भइरहेको छ । यहि कुलुङ वंगुर फर्म हो जस्ले बंगुरको नस्ल सुधार तथा गुणस्तरिय पाठा पाठी उत्पादनका लागि ए.आइ प्रविधि अर्थात कृतिम गर्भाधान गराउने ल्यावको नेपालको पुर्वि क्षेत्रमा पहिलो पटक विकास गरी प्रविधिको क्षेत्रमा समेत निक्कै फड्को मारिरहेकोे छ ।

यसरि गाउ“–गाउ“ अर्थात ठाउ“–ठाउ“मा प्रविधि युक्त तवरले सञ्चालन गरेका कृषि फर्महरुको सवै क्षेत्रमा सफलता हात नपरिरहेको अवस्थामा यो वंगुर फर्म बंगुर पालक कृषक तथा पाल्न चाहने किसानका लागि एउटा अध्ययन केन्द्रको रुपमा लिन सकिने संभावना प्रचुर रहेको छ । कृतिम गर्भाधान (ए.आइ प्रविधि ) यस फर्ममा भित्रिए सँगै फर्म वाट सेवा पुग्ने ठाउ“का सम्पुर्ण कृषक लाइ अव भाले बंगुर पाल्नु पर्ने झन्झट बेहोर्ने समस्या पनि निराकरण भएको छ । नेपाल अधिराज्य भर यहा उत्पादन भएका पाठा पाठि निर्यात हुने हुदा राज्यमा नस्ल सुधार भएका तथा उन्नत जातका बंगुरको सहजता समेत बनिरहेकोे छ ।

यस बंगुर फर्ममा ७ जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी गरीरहेका छन् भने यहा पालिएका बंगुरहरु निक्कै राम्ररी फस्टाएका देखिन्छन् । यो फर्म अवलोकन गर्न आउने जो कोही यहा“को भौतिक संरचना देखेर आश्चार्य पर्नु कुनै नौलो कुरा होइन । आधुनिक तवरले निर्माण गरिएका बंगुरका खोरहरुले निक्कै आकर्षक तथा मनमोहक दृश्याअलोकन गर्दाको मजानै फरक हुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्ममा हाल माउ बंगुरलाइ वढि प्राथमिकता दिइएको छ । जस्ले गर्दा देशमा गुणस्तरीय बंगुर उत्पादन तथा गुणस्तरिय पाठा पाठि प्राप्त गर्ने श्रोत वनेको छ । हाल यस फर्ममा १३५ वटा उन्नत जातका वंगुर तथा क्रस विटका बंदेल समेत रहेका छन् । वर्षमा करिव १८ सय देखि २५ सय सम्म उन्नत पाठा पाठि उत्पादन हुने गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा मासिक खर्च ७ लाख ५० हजार रहने गरेको छ । सुरुवातको अवस्थामा कृषि विकास बैंक मार्फत सानो तिनो ऋण सहयोग पाए पनि फर्म विकसित हुदै गएकाले कृषि विकास वैंकले गर्ने लगानिले नभ्याउने भए पछि अन्य निजि बैंक मार्फत कारोवार गर्ने गर्नु भएका राइ लाइ सुरुको कृषि विकास बैंकको सहयोग लिनको लागि ठुलो संघर्ष गर्नु परेको अनुभव छ । तर ऐले भने ऋण दिने बैंकको होडवाजिनै चलेको छ । बैदेसिक रोजगारीका लागि जो कोहि बिदेसिन लाग्यो भने विग्रीयोस यात सप्रियोस आखा“ चिम्लिएर ऋण प्रवाह गर्ने हाम्रो समाजका संपन्न तथा समाजमा प्रभुत्व जमाएका ब्यक्तिहरुले कृषिमा लगानि गर्ने भनेपछि कुरा सुन्नै नमान्ने तितो यथार्थताका थुप्रै दृष्टान्त हाम्रो सामु यथावत छन् ।

सरकारी सेवा सुविधा समेत वास्तविक किसानले पाउन नसक्दा विकराल वन्नलागेको कृषि क्षेत्र सरकारी क्षेत्रवाट गरेको लगानि भन्दा ब्यत्तीगत रुपमा सञ्चालन गरेका कृषि तथा पशु फर्महरु बास्तवीक वनेको देखिन्छ । केहि समय भारतले लगाएको नाकाबन्दिको असर खेप्नु भएका राइको बंगुरपालन ब्यवसाय विगत ५ वर्ष देखि उत्तिकै रफ्तारमा अगाडि वढेको छ । यसै सन्दर्भमा समय रपरिस्थितिको गतिमा अगाडी वढ्ने क्रममा ब्यवसायिक कृषि उद्यमी सन्जिव कुमार राई चाडै बंगुरको मासुका परिकारहरु प्याकेजिङ्ग गरेर वजारमा ल्याउने तयारीमा समेत जुट्नु भएको छ ।

कृÈि उत्पादन प्रण्ाँलीलाई आधुनिक, सघन, प्रतिष्पर्धी एवं व्यवसायीमुखी बनाउन आवश्यक पर्ने उद्यमशिलता, व्यवसाय प्रवद्र्धन, बजार विकास (भौतिक संरचना तथा बजार सूचना) सम्बन्धी नीति र आन्तरिक बजार तथा निर्यात प्रवद्र्धनमा जोड दिएर नेपालको कृषि जगत लाइ मजवुत वनाउने हो भने कृषि जगतमा नेपालले नया क्रान्ति ल्याउने निश्चित छ । कृषि क्षेत्र अन्य क्षेत्र भन्दा कठिन तथा गहन विषय पनि हो । यस कारण यस क्षेत्रमा नया सोच नया विचार तथा नया प्रविधि भित्रियाएर ब्यवसाइक रुपमा यसको समुचित विकास गर्नु जरुरी छ ।

राज्यले बंगुर पालन, गाइ पालन, भैसि, कुखुरा, माछा, तथा बेमौसमी तरकारी लगायतका उत्पादन क्षेत्रका ४०–५० वटा नमुना योजनाहरू बजेटले घोषणा गरी यसमा साझेदारी सहकारी मार्फत उत्पादन गर्ने किसानलाई अनुदान दिने व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसै प्रकारले सरकारले प्रदान गरेको ५ प्रतिशतको सस्तो ऋण गाउँघरमा रहेका कृषि सहकारी बैंक तथा लघुवित्त संस्थाहरू र गाउँघरमा रहेका सहकारी संस्थाहरू समेतका माध्यमबाट वास्तविक किसानले यो सुविधा पाउने व्यवस्था हुनुपर्छ । यसको साथै गाउँघरमा गरिबीको रेखामुनि रहेका जनसमुदाय, ग्रामीण महिला, सुकुम्वासी, कमैया, हलियालाई आबद्ध गरी गाउँमा हुने कृषि उत्पादन कार्यमा संलग्न गराउने सहकारीलाई व्यवसाय सुरु गर्न सरकारले बिउ पुजी अनुदान दिने घोषणा गर्नुपर्छ । यसले गाउँघरमा रोजगारी बढाउँछ अनि त्यस सग सगै उत्पादनमा पनि बृद्धि हुन्छ । समग्र अर्थतन्त्रमा नया गति दिन्छ । नेपालले कृषि उत्पादन बढाउने, गाउँघरमा रोजगारी बढाउने सबै उपायहरूको अवलम्बन गर्न जरुरी छ ।

बुध, भदौ १३, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

प्रमुख खबर बाट अन्य

४० प्रतिशतले घट्यो नेपाल वायुसेवाको अन्तर्राष्ट्रिय उडान ! सिट खालीनै उड्छ वाइडबडी

काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा नेपाल वायुसेवा निगमको अकुपेन्सी दर ४० प्रतिशतसम्मले घटेको छ। चालू वर्षको साउनको तुलनामा भदौमा निगमको अन्तर्राष्ट्रिय उडानतर्फको अकुपेन्सी दरमा उल्लेख्य गिरावट आएको हो।साउनको तुलनामा भदौमा काठमाडौं-दोहा उडानमा एयरबस ३३० को...

मंसिरमा विवाह गर्ने सोचमा हुनुहुन्छ? यसरी छान्नुहोस् जिवनसाथी

 मंसिर महिना लाग्यो अर्थात विवाहको महिना शुरु भयो । लगनको महिना, नयाँ नाता स्थापित हुने त कती दिलहरु तोडिने समय, कतै हजार खुशी बोकेर आउने त कतै खुशी सारा खुषी खोसेर लिने जे होस्...

शरणार्थीलाई व्लिसनको सहयोग

दमक,१ मंसीर । कलाकार विह्लन विक्रम राईले दमकको भुटानी शरणार्थी शिविर भित्रका ज्येष्ठ नागरिक र विद्यार्थीलाई आर्थिक सहयोग गरेका छन् । शनिवार शिविरमै पुगेर कलाकार राईले ती नगद सहयोग हस्तान्तरण गरेका छन् । उनले शरणार्थी...

दमकमा करिव १० हजार व्यवसायी करको दायरा बाहिर

दमक,१ मंसीर । झापाको दमकमा करिव १० हजार व्यवसायीहरु करको दायरामा आएका छैनन् । आन्तरिक राजस्व कार्यालय दमकमा करिव ४ हजार व्यवसायीहरु मात्र करको दायरामा आएको तथ्यांकले देखाँउछ । कार्यालयले पर्याप्त नियगमन गर्न नस्कदा...

बुद्धशान्तिमा आगामी सोमबारदेखि प्रदेश नम्बर १ स्तरीय भलिवल प्रतियोगिता हुँदै

बुद्धशान्ति । झापाको बुद्धशान्ति– ३ बुधबारेमा आगामी सोमबारबाट प्रदेश नम्बर १ स्तरीय भलिवल प्रतियोगिता हुने भएको छ । शनिबार रेडक्रस भवनमा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरी सो कुरा बताइएको हो । राष्ट्रिय युवा समाज बुद्धशान्तिको...

म रहर र साेख नभइ बाध्यताले विदेश भ्रमण गए जुन मेरो नितान्त व्यक्तिगत खर्चमा: मुख्यमन्त्रि राई

इटहरी | प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले आफू रहरले विदेश नगएको बताएका छन्। विदेश भ्रमण कुनै रहर र साेख नभइ बाध्यताले गएकाे बताए। आज एक विज्ञप्ति जारी गर्दै उनले आफ्नो अमेरीका भ्रमणको विषयमा...

देउँसीभैलीको रकम हाम्रो बालआश्रमलाई

दमक ,३० कार्तिक । यहाँस्थित शुभकामना बचत तथा ऋण सहकारीले देउँसीभैलीबाट संकलन गरेको रकम स्थानीय हाम्रो बाल आश्रमलाई प्रदान गरेको छ । दीपावालीमा सहकारीले निर्माणाधिन आश्रममा सहयोग पुरयाँउन आफना शेयर सदस्यहरुका घरमा देउसीभैली खेलेको...

थापालाई फिर्ता बोलाएर इजरायलको राजदूतमा सिफारिस भईन प्रधानमन्त्री ओलीकी ‘साली’ !

काठमाडौँ । सरकारले इजरायलका लागि नेपाली राजदूत निरञ्जन थापालाई फिर्ता बोलाएर इजरायलका लागि राजदूत सिफारिस गरेको छ अञ्जान शाक्यलाई । राप्रपाका नेता थापालाई तत्कालिन प्रचण्ड सरकारले राजदूत बनाएको थियो । कात्तिक २५ गते बसेको मन्त्रिपरिषद्...

सगुन सांगीतिक साँझ सम्पन्न

लखनपुर,२९ कार्तिक । झापाको कमल गाँउपालिका ५ मंगलवारेमा बुधबार सगुन सांगीतिक साँझको आयोजना गरिएको छ ।सगुन युवा क्लवले बर्सेनी दीपावलीका अवसरमा आयोजना गरिआएको सगुन साँझ यसवर्ष पनि भव्य रुपले सम्पन्न भएको क्लवका अध्यक्ष देवेन्द्र...

छिन्ताङ्ग हत्या काण्डको सम्झनामा सहिद स्मृती सभा सम्पन्न

धनकुटा । स्मृती सभा छिन्ताङ्ग हत्या काण्डमा मारीएका ब्याक्तिहरुको सम्झनामा धनकुटाको छिन्ताङ्ग आज सहिद स्मृती सभा गरीएको छ । २०३६ सालमा घटेको छिन्ताङ्ग हत्याकाण्डका सहिदहरुको सम्झनामा ४० औ स्मृती सभा गरिएको हो । कार्यक्रममा सहिदको सालिकमा...