गरे के हुन्न, ब्यवसायिक बंगुरपालनमा सफल झापा तोपगाछीका सञ्जिब कुमार राई

हाम्रो दमक

केशवराज भण्डारी, झापा

महेन्द्र राजमार्ग अन्तर्गत कमल गाउ“पालिका वडा नं. ४ मा पर्ने चुलाचुली मोड बाट २ किलोमिटर दक्षिण झरे पछि ब्यवस्थित बंगुरपालन फार्म युवा उद्यमी सञ्जिवकुमार राइले सञ्चालन गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा पुगिन्छ । युवा जोस जागरले सञ्चालित ब्यवसायिक बंगुर पालनका लागि गतिलो उदाहरण पेश गर्नु भएका राइको शाहस र हिम्मतले जो कोहिलाई मोहित पार्न सक्छ । ऐले ब्यवसायिक बंगुर पालनको सोच बनाएका उद्यमीहरुका लागि एउटा प्रेरणाको श्रोत बनेको यस फर्ममा दैनिक जसो सरदर ५ देखि ७ जना सम्म कृषकको आवागमन हुने गरेको छ ।

झापा जिल्ला साविक तोपगाछी गा.वि.स. वडा नं. ५ हाल कमल गाउपालिका वडा नं. ४ मा जन्मनु भएका ४६ वर्षिय युवा उद्यमी सञ्जि कुमार राइ नेपालकै पुिर्व क्षेत्रका एक उदाहरणीय कृषि ब्यवसायी हुनुहुन्छ । सुरुवातको स्थिथीती अत्यन्तै नाजुक आर्थिक अवस्थाको सामना गर्नु भएका राइ विगत केहि वर्ष यता ठुलो मिहेनतका साथ सफल कृषक वन्न प्रयत्नसिल हुनुहुन्छ । पारिवारिक अवस्थाका कारण सुरुवातको समयमा दुःख पिडा संग रुमलिदै आफ्नो कृषक पेशालाइ निडर रुपमा अगाडि वढाउनु भएका राइ अथक प्रयास वाट आज समाज अनि राष्ट्रकै नमुना कृषकको रुपमा परिचित हुनुहुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्म नामक फर्मको विधिवत रुपमा २०६१ साल वाट सुरु भए पश्चात अलि फरक ढंग वाट बंगुर पालनको थालनि गर्नु भएका राइ आज बंगर पालनका क्षेत्रमा एक विषेषज्ञको रुपमा समेत परिचित हुनुहुन्छ । करिव २६ कठ्ठा क्षेत्रफनमा फैलिएको यो बंगुर फर्म भित्र हा“स पालन पनि रहेको देख्न सकिन्छ । सुरुको लगानि रु ५५० रहेको यो बंगुर फर्मको हालको संरचना तथा यहा ब्यवस्थित रुपमा पालिएका बंगुरको लागत आकलन गर्न समेत निक्कै मुस्किल पर्ने देखिन्छ । यस फर्ममा रहेका वंगुरका जात हरुमा हेम्पसायर, ल्यान्द्रइज, योर्कसायर, ड्युरो लगायतका रहेका छन् । करिव ४ करोड लगानि भइकेको यो कुलुङ बंगुर फर्म भित्र वंगुरको हर्रा जात वाट क्रस गरीएको भनिएको वंदेलको समेत पालन गरिएको छ ।

राज्यले डेढ लाखभन्दा बढीको संख्यामा रहेका साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई पनि ५ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण पाउने व्यवस्था गर्ने, प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा औद्योगिक ग्रामको स्थापना गर्ने, साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई नयाँ प्रविधियुक्त बनाउन सहयोग गर्दै काउन्सिलिङको व्यवस्था गर्नसके साना तथा घरेलु त्यसै गरि यस्ता कुलुङ बंगुर फर्म जस्ता ठुला फर्म तथा उद्योगहरूले ठूलो राहत पाउनेछन् । आजको सन्दर्भमा औद्योगिक उत्पादन बढाउने, निर्यात बढाउने र रोजगारी बढाउने क्षमता भएका यी साना, मझौला तथा घरेलु उद्योगहरूलाई राज्यले स्तरीकरण गरेर सहयोग गर्न जरुरी छ ।

कृषि उपज तथा पशु पालनका क्षेत्रमा प्रविधिको विकास भए संगै कृतिम गर्भाधानको पनि विकास भइरहेको छ । यहि कुलुङ वंगुर फर्म हो जस्ले बंगुरको नस्ल सुधार तथा गुणस्तरिय पाठा पाठी उत्पादनका लागि ए.आइ प्रविधि अर्थात कृतिम गर्भाधान गराउने ल्यावको नेपालको पुर्वि क्षेत्रमा पहिलो पटक विकास गरी प्रविधिको क्षेत्रमा समेत निक्कै फड्को मारिरहेकोे छ ।

यसरि गाउ“–गाउ“ अर्थात ठाउ“–ठाउ“मा प्रविधि युक्त तवरले सञ्चालन गरेका कृषि फर्महरुको सवै क्षेत्रमा सफलता हात नपरिरहेको अवस्थामा यो वंगुर फर्म बंगुर पालक कृषक तथा पाल्न चाहने किसानका लागि एउटा अध्ययन केन्द्रको रुपमा लिन सकिने संभावना प्रचुर रहेको छ । कृतिम गर्भाधान (ए.आइ प्रविधि ) यस फर्ममा भित्रिए सँगै फर्म वाट सेवा पुग्ने ठाउ“का सम्पुर्ण कृषक लाइ अव भाले बंगुर पाल्नु पर्ने झन्झट बेहोर्ने समस्या पनि निराकरण भएको छ । नेपाल अधिराज्य भर यहा उत्पादन भएका पाठा पाठि निर्यात हुने हुदा राज्यमा नस्ल सुधार भएका तथा उन्नत जातका बंगुरको सहजता समेत बनिरहेकोे छ ।

यस बंगुर फर्ममा ७ जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी गरीरहेका छन् भने यहा पालिएका बंगुरहरु निक्कै राम्ररी फस्टाएका देखिन्छन् । यो फर्म अवलोकन गर्न आउने जो कोही यहा“को भौतिक संरचना देखेर आश्चार्य पर्नु कुनै नौलो कुरा होइन । आधुनिक तवरले निर्माण गरिएका बंगुरका खोरहरुले निक्कै आकर्षक तथा मनमोहक दृश्याअलोकन गर्दाको मजानै फरक हुन्छ ।

कुलुङ बंगुर फर्ममा हाल माउ बंगुरलाइ वढि प्राथमिकता दिइएको छ । जस्ले गर्दा देशमा गुणस्तरीय बंगुर उत्पादन तथा गुणस्तरिय पाठा पाठि प्राप्त गर्ने श्रोत वनेको छ । हाल यस फर्ममा १३५ वटा उन्नत जातका वंगुर तथा क्रस विटका बंदेल समेत रहेका छन् । वर्षमा करिव १८ सय देखि २५ सय सम्म उन्नत पाठा पाठि उत्पादन हुने गरेको कुलुङ बंगुर फर्ममा मासिक खर्च ७ लाख ५० हजार रहने गरेको छ । सुरुवातको अवस्थामा कृषि विकास बैंक मार्फत सानो तिनो ऋण सहयोग पाए पनि फर्म विकसित हुदै गएकाले कृषि विकास वैंकले गर्ने लगानिले नभ्याउने भए पछि अन्य निजि बैंक मार्फत कारोवार गर्ने गर्नु भएका राइ लाइ सुरुको कृषि विकास बैंकको सहयोग लिनको लागि ठुलो संघर्ष गर्नु परेको अनुभव छ । तर ऐले भने ऋण दिने बैंकको होडवाजिनै चलेको छ । बैदेसिक रोजगारीका लागि जो कोहि बिदेसिन लाग्यो भने विग्रीयोस यात सप्रियोस आखा“ चिम्लिएर ऋण प्रवाह गर्ने हाम्रो समाजका संपन्न तथा समाजमा प्रभुत्व जमाएका ब्यक्तिहरुले कृषिमा लगानि गर्ने भनेपछि कुरा सुन्नै नमान्ने तितो यथार्थताका थुप्रै दृष्टान्त हाम्रो सामु यथावत छन् ।

सरकारी सेवा सुविधा समेत वास्तविक किसानले पाउन नसक्दा विकराल वन्नलागेको कृषि क्षेत्र सरकारी क्षेत्रवाट गरेको लगानि भन्दा ब्यत्तीगत रुपमा सञ्चालन गरेका कृषि तथा पशु फर्महरु बास्तवीक वनेको देखिन्छ । केहि समय भारतले लगाएको नाकाबन्दिको असर खेप्नु भएका राइको बंगुरपालन ब्यवसाय विगत ५ वर्ष देखि उत्तिकै रफ्तारमा अगाडि वढेको छ । यसै सन्दर्भमा समय रपरिस्थितिको गतिमा अगाडी वढ्ने क्रममा ब्यवसायिक कृषि उद्यमी सन्जिव कुमार राई चाडै बंगुरको मासुका परिकारहरु प्याकेजिङ्ग गरेर वजारमा ल्याउने तयारीमा समेत जुट्नु भएको छ ।

कृÈि उत्पादन प्रण्ाँलीलाई आधुनिक, सघन, प्रतिष्पर्धी एवं व्यवसायीमुखी बनाउन आवश्यक पर्ने उद्यमशिलता, व्यवसाय प्रवद्र्धन, बजार विकास (भौतिक संरचना तथा बजार सूचना) सम्बन्धी नीति र आन्तरिक बजार तथा निर्यात प्रवद्र्धनमा जोड दिएर नेपालको कृषि जगत लाइ मजवुत वनाउने हो भने कृषि जगतमा नेपालले नया क्रान्ति ल्याउने निश्चित छ । कृषि क्षेत्र अन्य क्षेत्र भन्दा कठिन तथा गहन विषय पनि हो । यस कारण यस क्षेत्रमा नया सोच नया विचार तथा नया प्रविधि भित्रियाएर ब्यवसाइक रुपमा यसको समुचित विकास गर्नु जरुरी छ ।

राज्यले बंगुर पालन, गाइ पालन, भैसि, कुखुरा, माछा, तथा बेमौसमी तरकारी लगायतका उत्पादन क्षेत्रका ४०–५० वटा नमुना योजनाहरू बजेटले घोषणा गरी यसमा साझेदारी सहकारी मार्फत उत्पादन गर्ने किसानलाई अनुदान दिने व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसै प्रकारले सरकारले प्रदान गरेको ५ प्रतिशतको सस्तो ऋण गाउँघरमा रहेका कृषि सहकारी बैंक तथा लघुवित्त संस्थाहरू र गाउँघरमा रहेका सहकारी संस्थाहरू समेतका माध्यमबाट वास्तविक किसानले यो सुविधा पाउने व्यवस्था हुनुपर्छ । यसको साथै गाउँघरमा गरिबीको रेखामुनि रहेका जनसमुदाय, ग्रामीण महिला, सुकुम्वासी, कमैया, हलियालाई आबद्ध गरी गाउँमा हुने कृषि उत्पादन कार्यमा संलग्न गराउने सहकारीलाई व्यवसाय सुरु गर्न सरकारले बिउ पुजी अनुदान दिने घोषणा गर्नुपर्छ । यसले गाउँघरमा रोजगारी बढाउँछ अनि त्यस सग सगै उत्पादनमा पनि बृद्धि हुन्छ । समग्र अर्थतन्त्रमा नया गति दिन्छ । नेपालले कृषि उत्पादन बढाउने, गाउँघरमा रोजगारी बढाउने सबै उपायहरूको अवलम्बन गर्न जरुरी छ ।

बुध, भदौ १३, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

प्रमुख खबर बाट अन्य

दुर्घटनाका घाईते सहचालकले उपचार पाएनन

‘दमक ,१० माघ । १० महिना अघि काठमाडौंको पेप्सीकोलामा बस दुर्घट्नामा परी सख्त घाईते भएका सहचालक तेह्रथुमको आठराई गाउँपालिका वडा नं २ खाब्लालुङका २६ बर्षिय मनकुमार लकान्द्री उपचार अभावमा भौतारिरहेका छन् । अन्नपूर्ण यातायातको बा...

समाजद्धारा पीडित परिवारलाई सहयोग

शिवसताक्षी,९ माघ । गत कार्तिक ३० गते कुवेतमा हृदयघात भई कुवेतमा निधन भएका झापा, शिवसताक्षी ९ माइधारका ३७ वर्षिय विष्णुकुमार घिमीरेको परिवारलाई झापाली समाज कुवेतले नगद रु १ लाख ५० हजार ५ सय रुपैया...

दमकमा शुक्रवार लिम्बुवान बहस हुदै

दमक, ९ माघ । लिम्बु विद्यार्थी मञ्चले दमकमा माघ ११ गते शुक्रवार लिम्बुवान सम्बन्धी बहस गर्ने भएको छ । लिम्बुवान प्राप्तिको आन्दोलनलाई सघाँउ पुरयाँउन उद्देश्यले लिम्बुवान सम्बन्धी बहस सहित अन्तरकृया गर्ने भएको मञ्चका केन्द्रीय अध्यक्ष...

उत्कृष्ठ विद्यार्थीलाई स्वर्णलक्ष्मीको सम्मान

दमक,९ माघ  । दमक – ८ स्थित स्वर्णलक्ष्मी बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत २ जना उत्कृष्ट विद्यार्थीहरुलाई पुरस्कृत गरेको छ । दमक –२ स्थित हिमालय नमुना माविको ६३ औं बार्षिकोत्सव कार्यक्रमका बीच...

दमकमा छोराको कुटपिटबाट बाबुको मृत्यु

दमक, ९ माघ । झापाको दमकमा छोराको कुटपीटबाट बाबुको मृत्यु भएको छ । दमक–  ६ स्थित रातो पुल बस्ने राजन न्यौपाने र छोरा विशाल न्यौपाने वीच घरायसी विषयमा बुधबार दिउँसो झगडा हुदाँ छोराको कुटपीटबाट ५८...

दमकमा बाह् दिने पाँचौ फूडफेस्टिवल हुने

दमक,९ माघ । दमकमा यहि फागुन १ गतेदेखि १२ गतेसम्म पाँचौ दमक फूडफेस्टिवल तथा सांस्कृतिक पर्यटन महोत्सव २०७५ हुने भएको छ । खाद्य परिकारहरुसहित स्थानीय क्षेत्रको व्यवसायिक प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले यसवर्ष समेत फेस्टिवललाई निरन्तरता...

वान्तवाको स्मृतिमा विद्यालयमा प्रवेशद्धार

दमक, ९ माघ। झापाको कमल गाँउपालिका ५ स्थित मंगलमय माध्यमिक विद्यालयका जग्गादाता समेत रहेका पूर्वअध्यक्ष सन्तकुमार वान्तवाको स्मृतिमा उनका परिवारले विद्यालयमा प्रवेशद्धार निर्माण गरिदिएका छन् । कमल ६ बस्ने स्व.वान्तवाको धर्मपत्नी कृष्णकुमारीसहित छोराहरु कमल,गणेश र...

जयेन्द्रप्रसाद प्रसाई साहित्य सेवा कोषले भारति र धराबासी सम्मानित हुँदै

विर्तामोड । जयेन्द्रप्रसाद प्रसाई साहित्य सेवा कोषले प्रत्येक वर्ष प्रदान गर्दै आएको साहित्य तथा पत्रकारिता पुरस्कारका लागि कृति तथा प्रतिभा छनौट गरेको छ । कोषले यसबर्ष झापा घर भई काठमाडौं बस्दै आएकी श्रष्टा अर्चना...

बुद्धशान्तिमा हात्ती धपाउन साइरन गाडीसहित गस्ती

बुद्धशान्ति । डिभिजन वन कार्यालय झापाले बुद्धशान्ति गाउँपालिकामा जङ्गली हात्ती धपाउन साइरन गाडीसहित सशस्त्र गस्ती टोली परिचालन गरेको छ ।  विगत एक महिनादेखि जङ्गली हात्तीको बथानले स्थानीयवासीको घर भत्काउने र अन्नबाली खाएर क्षति पु¥याउन...

प्रअ बर्खास्तको विरोधमा शिक्षकहरुद्धारा आन्दोलित

दमक,८ माघ । दमक २ स्थित हिमालय माध्यमिक बिद्यालयका प्रधानाध्यापक बिष्णुकान्त झालाई बिना कारण बर्खास्त गरिएको भन्दै उक्त बिद्यालयका शिक्षकहरुले आज कक्षा बहिस्कार गरेका छन् । प्रअ जस्तो मर्यादित व्यक्तिलाई बिना कारण बर्खास्त गरेर आफ्नो...