चैतको खडेरीमा पनि नसुक्ने साउनेपानी कुवा मध्य साउनमा सुक्छ

बुद्धशान्ति–६ को टिमाई खोला किनार अग्लो र बाटो पनि नपुगेको भित्रीभागमा रहेको साउने पानीमा एउटा ठुलो अनौठो ढुङ्गा रहेको छ ।

नबिना कुइकेल

नबिना कुइकेल

शान्तिनगर । वर्षै भरी पानी भरीभराउ हुन्छ तर साउन महिना शुरु भएपछी पानी अली कम हुदै जाने र मध्य साउनमा दुइ,तिन दिन पानी सुक्ने पानीले जलामयहुने मध्य बर्खा साउनमा कुवामा पानी सुक्छ भन्दा पत्यार नलाग्न सक्छ, तर झापाको पूर्वोत्तर बुद्धशान्ति गाँउपालिका– ६ बाबरीटारमा अवस्थित साउने पानीको कुवामा चैतको खडेरीमा पनि नसुक्ने पानी मध्ये बर्खाको साउनमा भने सुक्ने गर्छ । भौगोलिक बनावटको लगभग ३४० मिटर उचाइमा रहेको उक्त साउनेपानीको कुवामा साउन महिना बाहेक अरु महिनामा ९अथात वर्षै भरी० पानी भरीभराउ हुन्छ तर साउन महिना शुरु भएपछी पानी अली कम हुदै जाने र मध्य साउनमा दुइ,तिन दिन पानी सुक्ने र बिस्तारै साउन महिनाको अन्तिम तिर पहिलाको जति नै पानी भरभराउ हुने स्थानीयले बताएका छन् ।

बुद्धशान्ति–६ को टिमाई खोला किनार अग्लो र बाटो पनि नपुगेको भित्रीभागमा रहेको साउने पानीमा एउटा ठुलो अनौठो ढुङ्गा रहेको छ । त्यसलाई त्यहाँका स्थानिय बासिन्दाले देबीको थान मानेर सिंहदेवीको रुपमा पुजा गर्ने गर्दै आएका छन् । त्यस देबीलाई पुजा गर्ने गरेकाले देबीको शक्तीले त्यहाँ सधैं पानी रहने गरेको स्थानिय सुकमाया लिम्बुले बताईन । हिन्दु परम्परा अन्तर्गत महिलाहरु साउन छल्न माइत जाने प्रचलन जस्तै देव पनी साउन छल्न आफनो माइत जाने गरेको र त्यस समयमा त्यो कुवामा पानी सुक्ने गरेको मान्यता रहेको बताउँछन स्थानिय हर्क सुब्बा ।

उक्त साउने पानी रहेको स्थान भन्दा अली होचो भागमा लिम्बु जातीको बसोबास रहेको छ ।त्यहाँ करीब २१ परिवार बसोबास गर्दै आएका छन् । ति परिवारले त्यही कुवाको पानी दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्छन । करीब चार फुड मात्र गहिरो उक्त कुवाको पानीले करीब नौ विगाह जमिनमा सिचाई समेत गर्ने गरेको स्थानिय कुसुमबीर लिम्बुले बताए । उनी भन्छन् “ पानी यहाँ आईपुग्दैन हामी त्यही कुवाको पानीले धान रोप्छौ,सब्जीहरुमा पनी त्यही पानी लगाएछौ।“ प्रकृति पूजक लिम्बु जातीले अहिले त्यस क्षेत्रको स्ंरक्षण गरीरहेको साउने पानी संरक्षण समितीका अध्यक्ष कुलबहादुर लिम्बुले बताए ।

विस १९१७ सालमा साउने पानी छ भन्ने थाहा भएको तर पहिलो देखिनै रहि आएको स्थानिय डिल्लीराम कुईकेलले बताए । “पहिले साउन १० बाट मात्र पानी उम्रने र्गथ्यो र भदौ १०–१५ मा सुक्ने र्गथ्यो” उनी भन्छन “त्यसलाई ब्यावस्थापन गर्न बिस २०२३ सालको बैशाखे पुर्णिमाको दिन त्यहाँ आसपासका स्थानिय १०–१५ जना भेला भएर रुद्रि, चण्डि पाठ गरी कुवा खन्न् शूरु गरियो, करिब २० फूट खनियो तर पानी देखिएन चिसोपना मात्रै देखियो पून अर्को बर्ष बैशाखे पूर्णिमामा पूजापाठ गरियो र बाखं्राको पाठो भोग लगाइयो अनि कुवा खन्न शूरु गरियो , लगभग ३–४ फूट मात्र खन्दा पानी निस्कियो र त्यो पानि अहिले सम्म सुकेको छैन ।“ विसं २०२३ सालतिर कुवाको वरीपरी एउटा नाग खेलिरहने गरेको उनले बताए ।

हाल बर्षमा एक पटक बैशाखे पुर्णिमामा त्यस क्षेत्रमा पुजा गर्ने गरेको र पुजा गर्दा निखुर एक रङको पाठी भोग लगाई पुजा गर्ने गरेको स्थानिय प्रेम लिम्बुले बताए । परापुर्वाकाल फेरे बुढाको पालादेखी गरीआएको र अहिलेसम्म आफुहरुले त्यसलाई निरन्तरता दिदै आएको उनले बताए । यदी त्यसलाई पुजा नगरे वा नमाने पानी सुक्ने र अन्य हानी नोक्सानी हुने जनविश्वास रही आएको छ ।

बुद्धशान्तीको एक धार्मीक अनी पर्यटकीयस्थल हुने सम्भावना बोकेको साउने पानी कसैले पनी पहल नगरेर ओझेलमा परेको गुनासो पोख्छिन साउने पानी संरक्षण समितीकी सचिव सम्झना लिम्बु । प्रसस्त सम्भावना हुँदा पनी सबैको नजरबाट लुकेको यस क्षेत्रमा संबन्धित निकायको ध्यान जान जरुरी रहेको स्थानीयको भनाई छ ।

मङ्ल, साउन २९, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

समाज बाट अन्य

आदिवासी रंगशाला पूर्ववत निर्णयमा फर्किएको घोषणा

दमक,३२ जेठ । झापाको कमल ५ स्थित आदिवासी रंगशाला स्मृति प्रतिष्ठानले सरकार पक्षसंग भएको सहमति कार्यान्वयन नभएको भन्दै आदिवासी रंगशालाको विकल्प त्तत्काल वन्द भएको जनाएको छ । प्रतिष्ठानले बैठकको निर्णय सार्वजनिक गर्दे विगत केही...

गर्मीले कुखुरा मर्न थाल्यो

दमक,३१ जेठ । गर्मी बढे्संगै झापाका कुखुराहरु मर्न थालेका छन् । गर्मीका कारण व्यवसायिक पालन गरिएका ब्रोइलर तथा लेयर्स जातका कुखुराहरु मर्न थालेका हुन् । दमक–९ को पञ्चमुखी कृषि फार्मका सञ्चालक देवराज अधिकारीका अनुसार...

जेसीज तालिम केन्द्रमा ३० लाख बढीका काम

दमक,३० जेठ । दमक जेसीजको एक वर्ष अघि निर्माणाधिन सामुदायिक तालिम केन्द्र भवनमा हालसम्म ३० लाख बढीको काम भएको छ । दमक ८ मा विभिन्न दाताहरुले उपलव्ध गराएको ४ कठ्ठा जमीनमा निर्माणाधिन सुविधासम्पन्न तालिम...

दमकबाट हराएकि बिर्तामोडकि ७ बर्षिया बालिका भेटिइन्

दमक । झापाको दमकबाट बुधबारदेखि हराएकि झापा बिर्तामोड कृषी चौकनिवासी शुक्रराज जोगीकी ७ बर्षिया बालिका पुर्णिमा जोगी बिहिबार भेटिएकि छिन् । बुधबार बिहान छीमेकी दिदिले लिएर गएकी छोरी पुर्णिमा बिहिबार बिहान परिवारको सम्पर्कमा आएकि हुन्...

दमकमा प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम शुरु

दमक,३० जेठ  । संघीय सरकारले घोषणा गरेको प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम झापाको दमकमा पनि शुरु भएको छ । आज बुधबार नगरपालिकामा औपचारिक एक कार्यक्रम गरि १ सय ७६ युवालाई रोजगारी प्रदान गरिएको जानकारी गराईएको हो...

दमकबाट हराइन ७ बर्षिया बालिका, देख्नु हुनेले सम्पर्क गरेर सहयोग गरौ

दमक | झापा बिर्तामोड कृषी चौकनिवासी शुक्रराज जोगीकी ७ बर्षिया बालिका पुर्णिमा जोगी आज दमक बसपार्कबाट हराएकी छिन् । आज बुधबार बिहान छीमेकी दिदिले लिएर गएकी छोरी पुर्णिमा अझ सम्म परिवारको सम्पर्कमा आएकी छैनन ।...

न्यू कञ्चनको स्थापना दिवसमा संस्थापक देखि कर्मचारी सम्म सम्मानित

बुद्धशान्ति । न्यू कञ्चन कृषि सहकारी संस्था लि. बुद्धशान्ति–३ ले आप्mनो १० औं स्थापना दिवस भव्य रुपमा मनाएको छ । संस्थाका अध्यक्ष ईश्वरीराज ढकालको सभापतित्वमा भएको कार्यक्रममा स्थापना कालमा सहयोग तथा सहकारीको कल्पनाकार धनपति...

रक्तदाता दिवसमा प्रभातफेरिसहित रक्तदान

दमक,२९ जेठ । विश्व रक्तदाता दिवसका अवसर पारेर आगामी शुक्रवार दमकमा प्रभातफेरिसहित रक्तदान कार्यक्रम गरिने भएको छ । रक्तदान सम्बन्धी सचेतना दिन तथा निशुल्क रगत उपलव्ध गराउन माग गर्दे नेपाल स्वमसेवी रक्तदाता समाजले यहाँ...

साहित्य चौतारी झापाले बार्षिकउत्सव र भानु जयन्ती मनाउँदै

बीर्तामोड । साहित्य चौतारी झापाले असार ३१ गते २० औँ वार्षिक उत्सव तथा २०६ औँ भानु जयन्ती कला बर्षको रुपमा मनाउने भएको छ। वि.सं. २०५६ साल असार ३१ गते राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेले उद्घाटन गर्नु...

तामाङ्ग घेदुङ बुद्धशान्तिको नेतृत्व चयन

शान्तिनगर,२७ जेठ ।<नेपाल तामाङ् घेदुङ बुद्धशान्तिको नेतृत्व चयन भएको छ । बुद्धशान्ति गाउँपालिका भित्र बसोबास गर्ने तामाङ् जातिको टिमाई शिविरमा शनिबार सम्पन्न प्रथम अधिवेशनले मेन बहादुर थिङ तामाङ्को अध्यक्षतामा नयाँ नेतृत्व चयन भएको हो...