आदिवासी रङ्गशाला नाममा विवाद नझिक्न सुझाव

हाम्रो दमक

कमल,१२ साउन / झापाका जातिय संस्थासहित सरोकारवालाहरुले आदिवासीको परम्परागत समाधिस्थल नष्ट गरि निर्माण थालिएको आदिवासी रंगशालाको नाम परिवर्तन गर्न नहुने जोड दिएका छन् । उनीहरुले आदिवासी रंगशालानै कायम गर्न सरकारसंग माग समेत गरेका छन् ।
जिल्लाको कमल गाउँपालिका–५ स्थित आदिवासी रंगशालालाई सरकारले मदन भण्डारी राष्ट्रिय रंगशाला बनाउने सार्वजनिक भईरहेको वेला झापाका जातिय संस्था तथा सरोकारवालाहरुले आदिवासी रंगशालाको विकल्प नभएको सुझाएका हुन् ।


आदिवासी रंगशाला तथा स्मृति प्रतिष्ठानले जातिय संस्था तथा चिहान परिवारहरुसंग शनिवार रंगशाला परिसरमा आयोजना गरेको अन्तरकृयामा सहभागि अगुवाहरुले सरकारले रंगशालाको ऐतिहासिक नामकरणमा विवाद ल्याएर आदिवासी जनजातिमाथि अन्याय गरेको बताए । ‘सरकार रंगशाला बनाउन चाहेको छैन्’उनीहरुले भने –‘सरकारले नवनाए अव जनस्तरवाट नै रंगशालाको कामलाई अगाडी बढाउनुपर्छ ।’
अन्तरकृयामा जनजाति महासंघ झापाका अध्यक्ष पारसमणि राईले आदिवासी रंगशालालाई अव गुरुयोजनाका साथ काम थाल्नु पर्ने सुझाव दिए । राईले रंगशाला विरुद्ध चलखेल नगर्न सरकारसंग अनुरोध समेत गरे ।
सामाजिक अगुवा दिलीप राईले वर्तमान सरकारले कुनै पनि हालतमा आदिवासी रंगशाला वन्न नदिने लक्षण देखिएको बताए । उनले भने,–‘ हेर्नुस, हुकुमी सरकारले यो रंगशाला आदिवासीको नाममा भने त्यति सजिलै बनाउन चाहदैन् ।’ उनले पाँचवर्ष सम्म यहि सरकार रहने र त्यस अवधिमा सरकारबाट आदिवासीकै नाममा रंगशाला बन्ने छ भन्ने सपना नदेख्न पनि आग्रह गरे ।


कार्यक्रममा किरात राई यायोक्खाका जिल्ला अध्यक्ष इन्द्रमान चाम्लिङ, तमु छोज धी झापाका अध्यक्ष धनबहादुर गुरुङ,किरात याक्खा छुम्माका जिल्ला सचिव मचिन्द्र याक्खा, किरात याक्थुङ चुम्लुङका जिल्ला सदस्य कविन्द्र शेर्मा लगायतले पहिचानलाई समाप्त गरेर रंगशालाको नामको अन्य विकल्प खोज्न नहुने स्पष्ट पारे । हाम्रा सयौं दिवंगत परिवारको समाधिस्थल नष्ट गरेर प्रारंम्भ गरिएको आदिवासी रंगशालासहितको स्मृति पार्क बनाउने काममा सरकार उदासिन भएको उनीहरुको जोड थियो ।
प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हुकुमसिंह राईको अध्यक्षतामा भएको सो अन्तरकृयामा आदिवासी जनजाति महासंघ कोरियाका अध्यक्ष पवन चाम्लिङ, फोनिजका केन्द्रीय उपमहासचिव कमन देवान, शैक्षिक अगुवाहरु प्रविण चाम्लिङ, बद्री साङपाङ, प्रतिष्ठानका सल्लाहकार सुर्य योङपाङदेन, हरिदेवी राई लगायतले समाधिस्थलमाथि सरकार राजनीति गर्न खोजेको भन्दै त्यसले कसैलाई फाइदा नगर्ने सुझाव दिए ।

अन्तरकृयामा ंसघीय लिम्बुवान पार्टीका नेता ज्ञानु इम्बुङ,मगर संघका अगुवा ८७ वषीर्य लाल बहादुर काउछा, किरात राई यायोक्खा कमलका अध्यक्ष ८२ बर्षिय वसन्त दुमी राई, महिला नेतृ कल्पना राई, सामाजिक अगुवाहरु शेरवहादुर लिम्बु,मनकुमार थलङ, भलिवल संघका प्रदेश सदस्य तथा रेफ्रि रोशन दाहाललगायतले रंगशालामाथि सरकारी रवैया कायम रहेसम्म रंगशाला बन्ने अवस्था नदेखिएको औल्याए । उनीहरुले रंगशाला समितिले सरकारी सहयोग नजुटे अन्य स्रोत,माध्यमबाट भएपनि लक्ष्यअनुसार अघि बढ्नु पर्ने बताएका थिए ।

प्रतिष्ठानका महासचिव दिपेनवाला राईका अनुसार अन्तरकृयामा उठाएका विभिन्न सुझावहरुलाई लिपीवद्ध गरि समितिले आफनो बैठकमा प्रस्तुत गरिने छ । सहभागिहरुले रंगशालाको स्वामित्वका लागि कानुनी प्रकृया, स्मृति पार्कको लथालिङ कामलाई छिटो सम्पन्न गराउन स्थानीयस्तरबाट भएपनि काम शुरु गर्न सुझाव दिएका महासचिव राईले जनाएका छन् ।

                                रंगशालाको इतिहास
२०६६ सालमा त्तत्कालीन गणपति गणेश ठाडा मगरको अगुवाई र जातिय संस्थाहरुको समन्वयमा त्यहाँका २९ बिगाहा क्षेत्रमा रहेका ७ सय ४५ वटा समाधिस्थल नष्ट गरेर स्मृतिपार्कसहित रङ्गशाला निर्माण गर्न काम थालिएको थियो ।
त्यसपछि राष्ट्रिय योजना आयोगको क्रमागत योजनामा परेको सो रङ्गशालाका लागि सरकारले पहिलो पटक आर्थिक बर्ष २०६७ /०६८ मा एक करोड बजेट बिनियोजन गरेको थियो । तत्कालीन रक्षामन्त्री तथा वर्तमान राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले शिलान्यास गरेकी थिइन् । ‘आदिवासी रंगशाला’कै नाममा दोस्रो पटक पनि आर्थिक बर्ष २०७०/ ०७१ मा डेढ करोड र तेस्रो पटक आर्थिक वर्ष २०७१/०७२ मा ३५ लाख रुपैयाँ बजेट बिनियोजन भएको थियो ।
आर्थिक वर्ष २०७२/०७३ मा भने आदिवासी रंगशालाको नाम परिवर्तन गरेर ‘मदन भण्डारी अन्तराष्ट्रिय रंगशाला’को नाममा ४० लाख रुपैयाँ बजेट बिनियोजन भएको थियो । त्यसपछि केपी शर्मा ओली पहिलो पटक प्रधानमन्त्री हुँदा आर्थिक वर्ष २०७३/ ०७४ मा पनि ‘मदन भण्डारी अन्तर्राष्ट्रिय रंगशाला’को नाममा एक करोड बजेट बिनियोजन भयो । नाम परिवर्तनकै विषयलाई लिएर आदिवासीले विरोध गरेपछि उक्त रकम समेत फ्रिज भएको छ ।
र चालु वर्षमा समेत मदन भण्डारी राष्ट्रिय रंगशाला लखनपुर,झापा उल्लेख गरेर २ करोड रुपैया विनीयोजन गरेको छ ।
त्यस वजेट राष्ट्रिय खेलकुद परिषदमार्फत प्राप्त हुने भएका र त्यस वजेटबाट रंगशाला सम्याउने र तार घेराबारा गर्ने तथा शिलान्यास गरेको ठाउँमा स्तूपजस्तो बनाउने काम बाहेक अन्य काम अगाडि बढ्न सकेको छैन् । सरकारले मदन भण्डारीको नाममा र सरोकारवाला समाधिस्थल परिवारहरुले सर्तअनुसारनै आदिवासी रंगशाला बनाउन माग गर्दे आएका छन् । तर, सरकारले रंगशाला नामकरणमा विवाद ल्याएको भन्दै आदिवासी समुदायको बिरोध जनाउदै आएका छन् ।

शनि, साउन १२, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

फिचर समाचार बाट अन्य

एनआरएन चीनद्धारा कुलमायाको उपचारमा सहयोग

दमक ,२ माघ । आर्थिक अभावका कारण उपचार गर्न बञ्चित भएकी झापा, कमल गाँउपालिका ६ की २२ बर्षिया कुलमाया बस्नेतको उपचारमा सहयोग पुरयाँउन गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएन ) चीनले रु २ लाख बढी सहयोग...

नेपालको लगातार चौंथो जित, समुह विजेताको रुपमा सेमीफाइनल प्रवेश

थाईल्याण्ड वुमेन्स टि-२० अन्तर्गत नेपालले आयोजक थाईल्याण्डको ‘ए’ टिमलाई ९ विकेटले सहजै पराजित गरेको छ।जितसंगै नेपाली महिला टिम समुह ‘ए’ विजेताको रुपमा सेमीफाइनल प्रवेश गरेको छ। शुक्रवार खेलिने सेमीफाइनलमा नेपालले समुह ‘बि’ को उपविजेता टिमको सामना...

झापा फाल्गुनन्द गोल्डकपको च्याम्पियन

फिदीम,३० पुस । झापा ११ एफसी फिदिम आयोजित रुस्लान १०औँ फाल्गुनन्द गोल्डकपको च्याम्पियन बनेको छ । यो जीतसँगै झापाले यो सिजनको पहिलो उपाधि चुमेको हो । सोमबार भएको फाइनल खेलमा त्रिभुवन आर्मी क्लबलाई २–१ गोलअन्तरमा...

प्रम ओलीको नगरीको खानेपानीमा कांग्रेस विजयी

दमक,२९ पुस । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नगरी दमकको खानेपानी संस्थामा नेपाली कांग्रेससहितको लोकतान्त्रिक प्यानल विजयी भएको छ । आइतबार सम्पन्न मतपरिणाम अनुसार दमक खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता संस्थाको निर्वाचनमा संस्थाको कुल ९ सदस्य...

दमक खानेपानीमा कांग्रेस लोकतान्त्रिक प्यानल विजयी

दमक,२९ पुस । झापाको दमकमा सम्पन्न दमक खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता संस्थाको निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेससहितको लोकतान्त्रिक प्यानल अधिकांस स्थानमा विजयी भएको छ । उसले बहुमत ल्याउने पक्कापक्की देखिएको छ । नेकपा र राप्रपाको संयुक्त गठबन्धनका...

दमक खानेपानीको मतदानमा सर्वसाधारणको उल्लास

दमक,२८ पुस । झापाको दमकस्थित दमक खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता संस्थाको नेतृत्व चयनका लागि आज मतदान भईरहेको छ । दमक ७ स्थित पृथ्वी आधारभुत विद्यालय परिसरमा सुरक्षा घेरा भित्र शान्तिपूर्ण वातावरणमा मतदान भईरहेको हो...

देशलाई समृद्ध बनाउन सबै जाति र धर्मबीच एकता : पूर्व प्रम डा. भट्टराई

दमक,२६ पुस । पूर्वप्रधानमन्त्री एवम् नयाँ शक्ति, नेपाल पार्टीका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराईले देशलाई समृद्ध बनाउन सबै जाति र धर्मबीच एकता आवश्यक रहेकोमा जोड दिएका छन् । दमक – ४ स्थित भट्टराई कुलवंश प्रतिष्ठानको रजत...

‘रेलिगेशन’ बिनाको लिगले घटाएको नेपाली फुटबलको रौनक

काठमाडौँ, २७ पुस | गत वैशाखमा अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा)को नेतृत्व सम्हालेलगत्तै अध्यक्ष कर्माछिरिङ शेर्पाले भन्नुभएको थियो, “चार वर्षदेखि रोकिएको लिग यसै वर्ष शुरु गर्छु ।” एन्फामा विवाद बढ्दै जाँदा चार वर्षदेखि लिग...

झापा मदिरा नियन्त्रित जिल्ला घोषणा हुँदै

झापा, २७ पुस । झापालाई आगामी माघ १ गतेदेखि मदिराको व्यवस्थित कारोवार गर्ने तथा अवैध मदिरा नियन्त्रित जिल्ला घोषणा गरिने भएको छ । आन्तरिक राजश्व कार्यालय चन्द्रगढीले बिहीबार पत्रकार सम्मेलन गरी मदिराकै कारण आपराधिक र...

जलेको डेढ महिनापछि जनस्तरबाटै उपचार

दमक,२४ पुस । कमल गाउँपालिका पूर्वपश्चिम राजमार्गसंगै जोडिएको झापाको सुविधा सम्पन्न र नाम चलेकै गाउँपालिका हो । यो गाउँपालिका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको निर्वाचन क्षेत्र झापा क्षेत्र नं ५ मा पर्छ । यहि गाउँपालिका वडा नं...