भजनमा प्यारोडी भाइरस

गङ्गाराम गड्तौला

गङ्गाराम गड्तौला  

बुद्धशान्ति । यतिखेर समाजमा धार्मिक प्रवृत्ति बढेको देखिन्छ । जताततै मन्दिर । जताततै पुराण । जताततै धार्मिक कार्यक्रम । जताततै भजन । सत्सङ्ग । पूजा । अनि स“गस“गै व्यक्तिवादी चिन्तन । हत्या, अपहरण, लुटपाट । द्वन्द्व । प्रवृत्ति सकारात्मक प्रभाव नकारात्मक ? सकारात्मक प्रवृत्तिले सकारात्मक प्रभाव पार्नुपर्ने होइन ? धान रोप्दा धानै फल्छ । प्रकृतिको नियम । तर धार्मिक प्रवृत्ति रोप्दा किन साहचर्य फलेन ? कुरा धेरै छन् । यस लेखमा भजन पक्षको मात्रै चर्चा गरिने छ ।

भजन तत्सम शब्द हो । ‘भज्’ धातुमा ‘अन’ प्रत्यय जोडिएर बनेको यस शब्दको अर्थ हुन्छ भज्नु । ईश्वरको उपासना गर्नु । स्तुति गर्नु । सामान्य अर्थ । भगवानको नामको कीर्तन । सङ्कीर्तन । व्यापक अर्थमा ईश्वरप्रति समर्पित भई उसैमा लीन हुनु । मीरा जस्तै । सूरदास जस्तै । त्यहा“ शब्द होइन, भाव प्रधान हुन्छ । शब्द केवल ‘ईश्वर’ हुन्छ । वाल्मीकिले ‘राम’ शब्दलाई उल्टोबाट जपे ‘मरा’ । उल्टिएर ‘राम’ भयो । मीरा, सूरदास र वाल्मीकिलाई ऊर्जा प्राप्त भयो । तिनले सफलता हासिल गरे । उनीहरू श्रद्धा बने । उदाहरण बने । प्रेरणा बने ।

भजनले नाम सङ्कीर्तनको परिधि नाघेर सङ्गीतमा उक्लियो । ठिकै छ । व्यावसायिक बन्यो । विधागत पहिचान । तर भाव चुहिएन । अनुप जलोटा, भक्तराज आचार्य आदिले भजनको सङ्गीत पक्षलाई आधुनिकीकरण गरे । युगसापेक्ष । नाम कीर्तनमा मात्रै रोकिएन समाज । भाव प्रधानै रह्यो । भजनले मानिसलाई भक्तिभाव प्रदान गरि नै रह्यो ।

तर यति बेला नारायण गोपालका गीतहरू भजन बनेका छन् । चलचित्रका गीत र झ्याउरे गीतहरू भजन बने । हु“दा हु“दा ‘झल्झली आ“खैमा’, ‘माथि माथि सैलुङ्गेमा’, ‘कुटुमा कुटु’ पनि भजन बने । भजन मनोरञ्जनमा खुम्चियो । आस्था चाहिएन । श्रद्धा चाहिएन । अनि ऊर्जा कसरी प्राप्त हुन्छ ? धार्मिक क्रियाकलापले व्यक्तिको आचरण सुधार गर्नुपर्छ । भजनले व्यक्तिमा मोक्षातीत भाव उत्पन्न गर्नुपर्छ । कसरत हुनुपर्छ भजन । कसरत भएन । शारीरिक व्यायाम गरेपछि व्यक्तिमा शारीरिक स्वस्थता देखिन्छ । मानसिक व्यायाम गरेपछि मानसिक स्वस्थता देखिनुपर्छ । भेला हुने, मनोरञ्जन गर्ने । अझ भजनमा उपस्थित भएर विकृति सिकेर जाने परिस्थिति उत्पन्न भयो । भजन प्यारोडी बन्यो ।

भारतको हिन्दु बाहुल्य राज्य उत्तर प्रदेशमा पनि अहिले नेपालमा जस्तो प्यारोडी प्रयास भएको थियो । ‘दिदी तेरा देवर दिवाना’ हरू भजन बनेर निस्किए । तर धार्मिक प्रवृत्ति खस्किन पाएन । जतिसुकै राम्रो गीत सङ्गीत भए पनि त्यहा“ प्यारोडीलाई स्विकारिएन । बिस्तारै सेलाएर गयो प्यारोडी प्रवृत्ति । अहिले शून्यप्रायः छ । तर नेपालमा ? बढ्दो छ । धार्मिक अगुवाले आ“खा चिम्लिएका छन् । आयोजकहरू आफै“ प्यारोडीमा रमाएका छन् । नियमन निकाय छैन । ‘जसले जे गरे पनि हुने’ अवस्था छ । संस्थागत पहल छैन ।

म भन्छु — राम जानकी मन्दिरमा कृपया प्यारोडी नगाउनुहोला । समितिले भनोस् । लक्ष्मी नारायण मन्दिरमा प्यारोडी निषेध । समिति बोलोस् । पुराणका आयोजकले भनून् — प्यारोडी चाहि“ पाइ“दैन है । त्यसपछि साप्ताहिक कीर्तन मण्डलीले आफै“ प्यारोडी ‘डिलिट’ गर्ने छन् । नत्र प्यारोडी भजनमा भाइरस बनेको छ । यसले समाजमा विकृति मात्रै निम्त्याउ“छ ।

(प्राचार्य, कर्णाली एजुकेसन फाउन्डेसन, बुद्धशान्ति)

शुक्र, असार २९, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

विचार/ब्लग बाट अन्य

युनिटी युवा क्लब बर्ने धारागोला भ्यूटावर गोलकपको क्वाटर फाइनलमा ।

शान्तिनगर । युनिटी युवा क्लब बर्ने झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिका–७ धारागोलामा जारी प्रथम धारागोला भ्यूटावर फुटबल प्रतियोगिताको क्वाटर फाईनलमा प्रबेश गरेको छ । मंगलबार धारागोला खेल मैदानमा सम्पन्न खेलमा खुदुनाबारी युवा क्लब अर्जुनधारालाई २/१ गोल...

चारआली युवा क्लब क्वाटर फाइनलमा प्रबेश ।

शान्तिनगर । प्रतिभा युवा क्लब चारआली झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिका–७ धारागोलामा जारी प्रथम धारागोला भ्यूटावर गोल कप नकआउट फुटबल प्रतियोगिताको क्वाटर फाईनलमा प्रबेश गरेको छ । सोमबार धारागोला खेल मैदानमा सम्पन्न खेलमा शनिश्चरे युवा क्लबलाई...

दमक क्याम्पमा लागेको ताला अझै खुलेन

दमक | दमक बहुमुखी क्याम्पमा अध्यनरत आदिवासी जनजाती विद्यार्थीहरुले क्याम्पसमा आइतबार लगाएको तालाबन्दिलाई सोमबार पनि जारी राखेका छन् । उनिहरुले शुक्रबार प्रशासनलाई ४८ घण्टाको अल्टिमेटम सहित ज्ञापन पत्र बुझाएका थिए तर मागको सुनुवाई नभएको भन्दै...

गम्भिर रोग लागेका बिरामीलाई सहयोग

गौरादह,८असोज / झापाको गौरादह नगरपालिकाले नगर भित्रका तिनजना बिपन्न परिवारका बिरामीलाई रु ६१ हजार सहयोग उपलब्ध गराएको छ । बबिना ताजपुरियालाई सहयोग प्रदान गरिदै गौरादह – १ डिठ्ठाचौक निवासी शरिरमा रगत उत्पादन गर्न नसक्ने रोग...

दमकमा रात्रीकालिन बजार शुरु

दमक,८ असोज  /झापाको दमक–६ स्थित नमुना बजारमा आजदेखि रात्रीकालिन वजार सञ्चालनमा आएको छ । आज एक कार्यक्रमबीच नगर प्रमुख रोमनाथ ओलीले रात्रीकालिन बजार शुरुवात भएको घोषणा गरे । घोषणा कार्यक्रममा दमक उद्योग वाणिज्य संघ,...

सुर्यदर्शन सहकारीको कारोवार १ अर्ब १२ करोड बढी

दमक,८ असोज / दमक – ६ स्थित सुर्यदर्शन बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले सोमबार आफ्नो नवौं बार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । स्थानीय कस्मिक पार्टी प्यालेसमा एक कार्यक्रमका वीच सुर्यदर्शन सहकारीले आफ्नो साधारणसभा सम्पन्न...

अन्तर्राष्ट्रिय झापाली समाजको दोस्रो सम्मेलन दक्षिण कोरियामा शुरु

इजरायल | विश्व भरी छरिएर रहेका झापालीहरूको एउटै साझा संस्था अन्तर्राष्ट्रिय झापाली समाजले आफ्नो दोस्रो सम्मेलन दक्षिण कोरियामा आजबाट शुरु भएको छ । सम्मेलन आगामी सेप्टेम्बर २६ सम्म चल्नेछ । ‘समृद्ध झापाको लागि अन्तर्राष्ट्रिय झापाली...

दमकमा यातायात तथा ट्राफिक व्यवस्थापन गरिँदै

दमक् ,७ असोज / दमक क्षेत्रमा यातायात तथा पार्किङ व्यवस्थापन समिति गठन भएको छ । दमक नगरपालिकाले दमक २ का वडाध्यक्ष प्रजापति सापकोटालाई यातायात तथा ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि आवश्यक काम गर्ने अधिकार प्रत्यायोजन गरेसंगै...

रिङालुङको आफनै लगानीमा सडक स्तरन्नति

दमक,७ असोज /  झापाको शिवसताक्षी नगरपालिका वडानम्बर ११ स्थित गुम्बाडाँडादेखि माथिल्लो गाँउ जोडने सड्क स्थानीय एक जना सामाजिक युवा व्यक्तित्वले स्तरन्नति गरिदिएका छन् । बर्षाका कारण सो सडक जीर्णसंगै आवतजावतमा नै समस्या भएपछि युवा संघ...

‘मेरो टिभी’ जडानमा नयाँ योजना

दमक,७ असोज / जागृति नेशनल केवल नेटवर्क दमकले ‘मेरो टिभी’ जडानमा नयाँ योजना ल्याएको छ । चाडपर्व लक्षित बिशेष छुटका बारे जानकारीका लागी आज दमकमा र्याली समेत निकालिएको नेटवर्कले जनाएकोछ । टिभीमा डिजिटल सेटअप बक्स...