भजनमा प्यारोडी भाइरस

गङ्गाराम गड्तौला

गङ्गाराम गड्तौला  

बुद्धशान्ति । यतिखेर समाजमा धार्मिक प्रवृत्ति बढेको देखिन्छ । जताततै मन्दिर । जताततै पुराण । जताततै धार्मिक कार्यक्रम । जताततै भजन । सत्सङ्ग । पूजा । अनि स“गस“गै व्यक्तिवादी चिन्तन । हत्या, अपहरण, लुटपाट । द्वन्द्व । प्रवृत्ति सकारात्मक प्रभाव नकारात्मक ? सकारात्मक प्रवृत्तिले सकारात्मक प्रभाव पार्नुपर्ने होइन ? धान रोप्दा धानै फल्छ । प्रकृतिको नियम । तर धार्मिक प्रवृत्ति रोप्दा किन साहचर्य फलेन ? कुरा धेरै छन् । यस लेखमा भजन पक्षको मात्रै चर्चा गरिने छ ।

भजन तत्सम शब्द हो । ‘भज्’ धातुमा ‘अन’ प्रत्यय जोडिएर बनेको यस शब्दको अर्थ हुन्छ भज्नु । ईश्वरको उपासना गर्नु । स्तुति गर्नु । सामान्य अर्थ । भगवानको नामको कीर्तन । सङ्कीर्तन । व्यापक अर्थमा ईश्वरप्रति समर्पित भई उसैमा लीन हुनु । मीरा जस्तै । सूरदास जस्तै । त्यहा“ शब्द होइन, भाव प्रधान हुन्छ । शब्द केवल ‘ईश्वर’ हुन्छ । वाल्मीकिले ‘राम’ शब्दलाई उल्टोबाट जपे ‘मरा’ । उल्टिएर ‘राम’ भयो । मीरा, सूरदास र वाल्मीकिलाई ऊर्जा प्राप्त भयो । तिनले सफलता हासिल गरे । उनीहरू श्रद्धा बने । उदाहरण बने । प्रेरणा बने ।

भजनले नाम सङ्कीर्तनको परिधि नाघेर सङ्गीतमा उक्लियो । ठिकै छ । व्यावसायिक बन्यो । विधागत पहिचान । तर भाव चुहिएन । अनुप जलोटा, भक्तराज आचार्य आदिले भजनको सङ्गीत पक्षलाई आधुनिकीकरण गरे । युगसापेक्ष । नाम कीर्तनमा मात्रै रोकिएन समाज । भाव प्रधानै रह्यो । भजनले मानिसलाई भक्तिभाव प्रदान गरि नै रह्यो ।

तर यति बेला नारायण गोपालका गीतहरू भजन बनेका छन् । चलचित्रका गीत र झ्याउरे गीतहरू भजन बने । हु“दा हु“दा ‘झल्झली आ“खैमा’, ‘माथि माथि सैलुङ्गेमा’, ‘कुटुमा कुटु’ पनि भजन बने । भजन मनोरञ्जनमा खुम्चियो । आस्था चाहिएन । श्रद्धा चाहिएन । अनि ऊर्जा कसरी प्राप्त हुन्छ ? धार्मिक क्रियाकलापले व्यक्तिको आचरण सुधार गर्नुपर्छ । भजनले व्यक्तिमा मोक्षातीत भाव उत्पन्न गर्नुपर्छ । कसरत हुनुपर्छ भजन । कसरत भएन । शारीरिक व्यायाम गरेपछि व्यक्तिमा शारीरिक स्वस्थता देखिन्छ । मानसिक व्यायाम गरेपछि मानसिक स्वस्थता देखिनुपर्छ । भेला हुने, मनोरञ्जन गर्ने । अझ भजनमा उपस्थित भएर विकृति सिकेर जाने परिस्थिति उत्पन्न भयो । भजन प्यारोडी बन्यो ।

भारतको हिन्दु बाहुल्य राज्य उत्तर प्रदेशमा पनि अहिले नेपालमा जस्तो प्यारोडी प्रयास भएको थियो । ‘दिदी तेरा देवर दिवाना’ हरू भजन बनेर निस्किए । तर धार्मिक प्रवृत्ति खस्किन पाएन । जतिसुकै राम्रो गीत सङ्गीत भए पनि त्यहा“ प्यारोडीलाई स्विकारिएन । बिस्तारै सेलाएर गयो प्यारोडी प्रवृत्ति । अहिले शून्यप्रायः छ । तर नेपालमा ? बढ्दो छ । धार्मिक अगुवाले आ“खा चिम्लिएका छन् । आयोजकहरू आफै“ प्यारोडीमा रमाएका छन् । नियमन निकाय छैन । ‘जसले जे गरे पनि हुने’ अवस्था छ । संस्थागत पहल छैन ।

म भन्छु — राम जानकी मन्दिरमा कृपया प्यारोडी नगाउनुहोला । समितिले भनोस् । लक्ष्मी नारायण मन्दिरमा प्यारोडी निषेध । समिति बोलोस् । पुराणका आयोजकले भनून् — प्यारोडी चाहि“ पाइ“दैन है । त्यसपछि साप्ताहिक कीर्तन मण्डलीले आफै“ प्यारोडी ‘डिलिट’ गर्ने छन् । नत्र प्यारोडी भजनमा भाइरस बनेको छ । यसले समाजमा विकृति मात्रै निम्त्याउ“छ ।

(प्राचार्य, कर्णाली एजुकेसन फाउन्डेसन, बुद्धशान्ति)

शुक्र, असार २९, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

विचार/ब्लग बाट अन्य

देउँसीभैलीको रकम हाम्रो बालआश्रमलाई

दमक ,३० कार्तिक । यहाँस्थित शुभकामना बचत तथा ऋण सहकारीले देउँसीभैलीबाट संकलन गरेको रकम स्थानीय हाम्रो बाल आश्रमलाई प्रदान गरेको छ । दीपावालीमा सहकारीले निर्माणाधिन आश्रममा सहयोग पुरयाँउन आफना शेयर सदस्यहरुका घरमा देउसीभैली खेलेको...

थापालाई फिर्ता बोलाएर इजरायलको राजदूतमा सिफारिस भईन प्रधानमन्त्री ओलीकी ‘साली’ !

काठमाडौँ । सरकारले इजरायलका लागि नेपाली राजदूत निरञ्जन थापालाई फिर्ता बोलाएर इजरायलका लागि राजदूत सिफारिस गरेको छ अञ्जान शाक्यलाई । राप्रपाका नेता थापालाई तत्कालिन प्रचण्ड सरकारले राजदूत बनाएको थियो । कात्तिक २५ गते बसेको मन्त्रिपरिषद्...

सगुन सांगीतिक साँझ सम्पन्न

लखनपुर,२९ कार्तिक । झापाको कमल गाँउपालिका ५ मंगलवारेमा बुधबार सगुन सांगीतिक साँझको आयोजना गरिएको छ ।सगुन युवा क्लवले बर्सेनी दीपावलीका अवसरमा आयोजना गरिआएको सगुन साँझ यसवर्ष पनि भव्य रुपले सम्पन्न भएको क्लवका अध्यक्ष देवेन्द्र...

छिन्ताङ्ग हत्या काण्डको सम्झनामा सहिद स्मृती सभा सम्पन्न

धनकुटा । स्मृती सभा छिन्ताङ्ग हत्या काण्डमा मारीएका ब्याक्तिहरुको सम्झनामा धनकुटाको छिन्ताङ्ग आज सहिद स्मृती सभा गरीएको छ । २०३६ सालमा घटेको छिन्ताङ्ग हत्याकाण्डका सहिदहरुको सम्झनामा ४० औ स्मृती सभा गरिएको हो । कार्यक्रममा सहिदको सालिकमा...

भारतसगको ५० को मैत्री तथा शान्ति सन्धि यथावत, मोदी सरकार दङ्ग ओली सरकारका दाँतमा ढुंगा !

डिराज कोइराला भारतीय कृपाबाट बहुदल र गणतन्त्र भित्र्याएर सत्ता कब्जा गर्ने उद्देश्य लिएका यो देशका तात्कालिन अराष्ट्रियतत्व अर्थात टेररिष्टहरूले भारतलाई खुशी राख्नकालागि परराष्ट्र मन्त्रालयको जैसी कोठामा र नारायणहिटी राजदरवारको लाल बाकसमा सुरक्षित रहेको तथाकथित २...

मंसिर १ देखि दमकमा कर सप्ताह मनाईदै

दमक,२८ कार्तिक । आगामी मंसिर १ गतेदेखि दमकमा राष्ट्रिय कर सप्ताह मनाउने तय गरिएको छ । कर सम्बन्धी सर्वसाधारणहरुमा उत्प्रेरणा दिने उद्देश्यले मंसिर १ गतेदेखि ७ गतेसम्म विभिन्न कार्यक्रम गरि कर सप्ताह मनाउन लागिएको...

नेकपाको साधारण सदस्य समेत नरहने गरी निष्काशित भए मन्त्रीबाट आउट सोडारी !

काठमाडौं। सुदूरपश्चिम प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रीबाट पदमुक्त गरिएका दीर्घराज सोडारीलाई नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले साधारण सदस्य समेत नरहने गरी कारबाही गरेको छ। नेकपाको मंगलबार बसेको प्रदेश कमिटी बैठकले सोडारीलाई पार्टीको साधारण सदस्य समेत नरहने गरी पार्टीबाट...

अन्ततःयो मितिबाट खुल्दैछ नयाँ लाइसेन्सको आवेदन

काठमाडौँ। केहि समयदेखि बन्द रहेको सवारी चालक अनुमति पत्रको आवेदन मंसिर ७ गतेदेखि फेरि खुल्ने भएको छ। यातायात व्यवस्था विभागले दसैँ लगाएतका बिदालाई मध्यनजर गरी सवारी चालक अनुमति पत्रको आवेदन फारम, ट्रायल र रिट्रायल...

मजदुरले दिए ट्राफिकलाई दराज

दमक,२८ कार्तिक । नेपाल यातायात मजदुर संघ हलुका सवारी चालक दमक नगर समितिले इलाका ट्राफिक प्रहरी कार्यालय दमकलाई कार्यालयीय प्रयोजनका लागि एक थान स्टिल दराज प्रदान गरेको छ । समितिले बुधबार ट्राफिक कार्यालयमा आयोजित कार्यक्रममा...

शान्तिनगरको ऐतिहासिक ठुटेबर मेला मङ्शीर ४ गते देखि लाग्दै ।

शान्तिनगर । झापाको बुद्धशान्ति–६ स्थित ठुटेबर परिषरमा लाग्दै आएको ऐतिहासिक, धार्मिक, साँस्कृतिक तथा पर्यटकीय रुपले प्रसिद्ध ठुटेबर मेला मङ्शीर ४गते मङ्गलबारदेखि ८ गते ५ दिनसम्म लाग्ने भएको छ । प्रत्येक वर्षको कात्तिक पूर्णिमा र...